Kennismaking met het godgewijde leven/12

 

  Godgewijde gehoorzaamheid is

gehoorzamen in vrijheid

 

In onze huidige cultuur wordt de idee van gezag en gehoorzaamheid moeilijk aanvaard. Vooral 'gehoorzaamheid' klinkt als een dissonant in moderne oren. Zij wordt meestal gezien als een beperking aan de vrijheid. Gehoorzaamheid zou een uitdrukking van onrijpheid zijn, een zwakheid om beslissingen te nemen of een verantwoordelijke taak op zich te nemen.

Daarom moeten godgewijde personen hun engagement tot gehoorzaamheid in deze culturele samenhang grondig verantwoorden.

Je kunt die gehoorzaamheid niet anders verantwoorden dan als weg van navolging van onze Heer Jezus. Van bij de geboorte tot op het kruis was zijn leven een daad van onafgebroken gehoorzaamheid (vgl. Fil. 2, 8). Hij kwam niet om zijn eigen wil te doen, maar om de wil te doen van zijn Vader. Dat was het enige doel van zijn bestaan. Christus wilde zich geen enkel project toe-eigenen buiten die wil tot gehoorzaamheid. Gehoorzaam heeft Hij zijn zending als Verlosser tot voltooiing gebracht[1].

Die van Christus was de fundamentele gehoorzaamheid. Zij was het hart van het heilsplan, en maakte het mogelijk dat de mensheid werd teruggekocht. Omwille van de ongehoorzaamheid van een enkeling werden alle mensen zondaars. Dank zij de gehoorzaamheid van Christus werden zij gerechtvaardigd (vgl. Rom 5, 19). Door gehoorzaamheid werd Jezus totaal vernederd, opdat de mensheid zou verheven worden tot de hoogte van de Drievuldigheid.

Aandachtig luisteren

De Bijbelse taal verwijst naar een houding van 'luisteren'[2] wanneer zij het heeft over 'gehoor-zaamheid'. Etymologisch komt het woord 'gehoorzamen' van het Latijn ob en audire. Het suggereert dat iemand uitdrukkelijk en aandachtig luistert en daarna persoonlijk de raad die hij vernomen  heeft, ook voor zichzelf aanvaardt en aanneemt.

In zijn houding van gehoorzaamheid beluistert Christus voortdurend de Wil van de Vader. Dan neemt Hij die op in zijn leven. In zijn aardse leven probeerde Jezus voortdurend die wil te ontdekken door mensen en door de gebeurtenissen te onderscheiden: "Hoewel Hij Gods Zoon was, heeft Hij in de school van het lijden gehoorzaamheid geleerd; en toen Hij tot de voleinding was gekomen, is Hij voor allen die Hem gehoorzamen, oorzaak geworden van eeuwige redding" (Eb 5, 8-9).

Deze houding is bron en voorbeeld van gehoorzaamheid voor ons allemaal. Godgewijde personen zijn niet geroepen om God meer te gehoorzamen dan andere gelovigen, want allemaal zijn wij Hem totale onderwerping verschuldigd. Specifiek voor het leven van godgewijde personen is het feit dat zij, omwille van hun roeping, hun gehoorzaamheid beleven door zich te onderwerpen aan bepaalde bemiddelingen die niet gelden voor de andere gelovigen.

Die bemiddeling is gegrond in de charismatische oorsprong van de religieuze familie. Dat charisma is een project dat ontworpen is naar de intenties van hun stichters. Het wordt concreet vertaald door de Constituties en de Statuten[3] van het Instituut, in het broederlijk samen leven van de leden en door de actie van de oversten.

Tot vrijheid geroepen

De gehoorzaamheid van de Zoon heeft dezelfde oneindige dimensie als zijn vrijheid. In zijn mysterie getuigt Christus dat er geen tegenspraak bestaat tussen gehoorzaamheid en vrijheid[4].

Om de gehoorzaamheid van godgewijde personen goed te begrijpen, moet men naar de Apostel luisteren die zegt: "Jullie, broeders, zijn tot vrijheid geroepen" (Gal 5,13).

Ver van de menselijke persoon te verminken, leidt de gehoorzaamheid tot rijpheid omdat zij de persoon doet groeien in de vrijheid van de kinderen van God[5].

Zich tot gehoorzaamheid van godgewijde personen engageren is geen slaafse houding van iemand die er nood aan heeft zich te verschuilen achter de beslissingen van anderen en zo zekerheid te vinden voor zijn persoonlijk leven. Het is evenmin gehoorzamen als een kind tegenover zijn ouders, of als een onderdaan tegenover burgerlijke overheden. Het gaat om een vrij antwoord op de uitnodiging om Christus te volgen. Zij kiezen ook vrijwillig om zich te onderwerpen aan bemiddelaars, omdat ze geloven dat zij God bereiken doorheen deze bemiddeling. Zij is een vrije daad van het ‘ik' om zich te kunnen openen voor  het  'Gij' van God.

Daarom wordt de vrijheid helemaal niet verhinderd door een engagement tot gehoorzaamheid; zij veronderstelt haar juist. Zij staat menselijke groei niet in de weg. Alleen een vrije keuze maakt dat een overtuiging authentiek is, dat de persoon groeit en dat het getuigenis geloofwaardig is. Gehoorzaamheid die beleefd wordt als dwang of als onmogelijkheid om autonoom te beslissen kan misschien verplichten tot bepaalde handelingen. Maar op die manier wordt het hart niet gevormd, en evenmin wordt de geest hierdoor gesterkt.

Engagement in het gemeenschappelijke project

Gehoorzaamheid van godgewijde personen laat zich dus herkennen als een houding van kinderlijke afhankelijkheid, in plaats van slaafsheid. Die kinderlijke afhankelijkheid is rijk aan verantwoordelijkheidszin. Zij vereist zin voor initiatief, een energieke geest en een sterke wil om naar best vermogen te doen wat er gevraagd wordt en als gemeenschap een evangelisch project te realiseren. Het vereist dat je als persoon betrokken bent op wat wordt voorgesteld en dat je de consequenties ervan op je neemt[6].

Zo'n gehoorzaamheid betekent dat men de wil van God zoekt en aanvaardt, die duidelijk wordt door de richtlijnen van het gezag, en dat met het charisma aanvaardt samen met de bemiddelingen waardoor het concreet wordt. Godgewijde mensen zijn geroepen om de gehoorzame Christus te volgen doorheen een charismatisch project dat de H. Geest geïnspireerd heeft en dat door de Kerk authentiek werd verklaard. Door die erkenning geeft de Kerk de garantie dat de inspiratie van het charisma en de regels waardoor het ondersteund wordt, een weg kunnen zijn om God te zoeken en de heiligheid na te streven[7].

Om een houding van gehoorzaamheid van de leden van een gemeenschap tegenover het gezag te beoefenen is het van fundamenteel belang dat de familie van godgewijden bewust is van haar identiteit. Op zichzelf is deze oefening al een daad van gehoorzaamheid. Want in een religieuze gemeenschap zijn er geen leden die bevelen en andere die gehoorzamen. Allen zoeken zij de wil van God te volbrengen, die duidelijk wordt door de verschillende functies en taken van ieder lid. Een overste die het gezag dat hem werd toevertrouwd niet uitoefent, is 'ongehoorzaam' aan het mandaat dat hem gegeven werd. Want dan is hij er de oorzaak van dat er geen 'bemiddelde' gehoorzaamheid mogelijk is. En die is toch onontbeerlijk voor de leden.

Ten slotte moet gehoorzaamheid ook beleefd worden met betrekking tot de broederlijke gemeenschap. Zij moet beschouwd worden als een fundamentele waarde en een 'plek' van Gods aanwezigheid onder ons. Als men niet in staat is aandachtig te zijn voor wat God vraagt doorheen de noden, de woorden en de gave van de leden van de eigen familie, kan men niet echt in dienst van anderen staan of op geloofwaardige wijze de apostolische noden ad extra (buiten de gemeenschap) beantwoorden.

Een engagement tot gehoorzaamheid drukt bij godgewijde personen ook een houding uit van vertrouwen en aanvaarding van de heilsdaden van God in het eigen leven. Zoals de kuisheid en de armoede, is de gehoorzaamheid essentieel een theologale deugd, een eschatologische daad en een belijdenis van het eigen geloof.

Silvia Recchi

   


________________________

[1] Vgl. T. Goffi, Obbedienza, in Dizionario Enciclopedico di Spiritualità. Onder de redactie  van E. Ancilli, II, Città Nuova Editrice, Roma 1990, 1739-1743.
[2] Vgl. Congregatie voor de Instituten van Godgewijd Leven en de Sociëteiten van Apostolische Leven, Instructie 'De dienst van het gezag en de gehoorzaamheid', 18 mei 2008, 5-6.
[3] "Op dezelfde manier worden de Regel en de andere levensnormen de bemiddeling van de wil van de Heer: menselijke bemiddeling, die toch altijd gezag heeft hoewel zij onvolmaakt is en tegelijkertijd uitdagend. Zij is het vertrekpunt voor de weg van iedere dag, maar zij moet overstegen worden in een edelmoedig en creatief elan tot heiligheid, zoals God dat wil voor iedere godgewijde", Congregatie voor de Instituten van Godgewijd leven en de Sociëteiten van apostolisch leven, Instructie 'De Dienst van het gezag'..., 9.
[4] "Inderdaad. De houding van de Zoon openbaart dat het mysterie van de menselijke vrijheid een weg is van gehoorzaamheid aan de wil van de Vader, en dat gehoorzaamheid een weg is van geleidelijke verovering van echte vrijheid", Godgewijd leven, 91.
[5] Vgl. Perfectae caritatis, 14
[6] "Zij die tot de Gemeenschap behoren, zullen met vreugde de gehoorzaamheid beleven als diepe daad van vrijheid, van loskomen van zichzelf om zich open te stellen voor het oneindige "Gij" van God. Gehoorzaamheid is voor hen een levende en hartstochtelijke, doorleefde en vruchtbare, vreugdevolle en trouwe deelname aan het mysterie van Christus de Verlosser. Ze is een met verstand en verantwoordelijkheidszin scheppend deelnemen aan de gemeenschappelijke opzet waarbij men zich heeft aangesloten en zich iedere dag blijft aansluiten", Statuten van de Gemeenschap Redemptor hominis, 10.
[7] Vgl. Congregatie voor de Instituten van Godgewijd leven en de Sociëteiten van apostolisch leven, Instructie 'De Dienst van het gezag'..., 9.



16/07/2010