Jaar van de Priester/7


Het priesterschap, dat is de liefde
van het Hart van Jezus


 

De Liefde van Christus, de kern van het priesterlijke leven, is het thema waarrond het 'Jaar van de priester', door paus Benedictus XVI uitgeroepen, zich ontwikkelt. Niet toevallig viel de begindatum van dit bijzonder jaar samen met het feest van het Heilige Hart van Jezus, met de bedoeling juist het fundamentele aspect van de Liefde van Christus goed te doen uitkomen. Dit liturgische feest werd gekoppeld aan de figuur van de heilige Johannes-Maria Vianney, de pastoor van Ars, die van deze Liefde een levende icoon was.

Een hernieuwde spiritualiteit

In zijn homilie van 19 juni 2009, gehouden in de St.-Pietersbasiliek ter gelegenheid van de opening van het 'Jaar van de priester', zei Benedictus XVI: "Al is het waar dat Jezus' uitnodiging om 'in Zijn liefde te blijven' (vgl. Joh 15, 9) zich tot elke gedoopte richt, deze uitnodiging klinkt op het Hoogfeest van het Heilig Hart van Jezus, dag voor de heiliging van de priesters, nog krachtiger voor ons, priesters, in het bijzonder op deze avond, het  plechtig begin van het Jaar van de Priester, dat ik heb willen uitroepen ter gelegenheid van de 150e verjaardag van de dood van de heilige pastoor van Ars"[1].

Met betrekking tot de pastoor van Ars voegde hij eraan toe: "Een mooie en ontroerende uitspraak komt mij voor de geest, die in de Catechismus van de Katholieke Kerk staat: 'Het priesterschap, dat is de liefde van het hart van Jezus' (nr. 1589). Hoe zouden we niet ontroerd zijn door de gedachte dat aan dit hart de gave van ons priesterambt rechtstreeks ontsprongen is?"[2].

Met het uitroepen van het 'Jaar van de Priester' wil de paus duidelijk een steentje bijdragen tot een innerlijke vernieuwing van alle priesters. De dimensie van de eenheid met Christus, die ten volle tot de spiritualiteit van de priester behoort, gaat elke verdere beschouwing met betrekking tot het priesterschap, zelfs de leerstellige, voor. Inderdaad, het is de categorie van de verliefdheid die elke pastorale handeling en theologische definitie voorafgaat en motiveert. Daarom zegt de paus tot de priesters: "Laat u door Hem veroveren en ook u zal, in de wereld van vandaag, boodschappers van hoop, verzoening en vrede zijn!"[3]. Vanuit deze invalshoek is de pastoor van Ars als model voor de priester voorgesteld, want hij was "vriend" van Christus en op Hem "verliefd".

Model voor onze tijd

De figuur van Johannes-Maria Vianney reduceren tot een voorbeeld van devotionele spiritualiteit uit de 19de eeuw, hoe bewonderenswaardig ook, kan geen stimulans tot navolging zijn voor een priester die in een heel andere historische en culturele context, zoals de onze, leeft. Daarom is het noodzakelijk de kern van zijn getuigenis te zien, die steeds geldig blijft boven de historische context heen waarin ze tot uitdrukking komt. Benedictus XVI focust op "de profetische kracht die zijn persoonlijkheid als mens en priester zeer actueel maakt"[4].

In het postrevolutionaire Frankrijk dat een soort "dictatuur van het rationalisme" invoerde, onderscheidde het priesterlijke leven van de pastoor van Ars zich "door een aparte en vruchtbare pastorale creativiteit die kon aantonen dat het rationalisme dat toen onverdeeld heerste, de authentieke behoeftes van de mens in feite niet kon stillen en dat het uiteindelijk niet leefbaar was"[5]. De mens is niet alleen rede maar vooral verlangen naar God.

Analogisch gezien heeft ook onze wereld, die gevangen zit in een soort "dictatuur van het relativisme", nood aan een sterk getuigenis dat geloofwaardig is en dat redenen om te hopen aanbiedt aan de postmoderne, cynische en teleurgestelde mens. "Het huidige relativisme doet de rede te kort omdat het namelijk beweert dat de mens niets met zekerheid kan kennen buiten het positief wetenschappelijke"[6]. De mens is ook zoeker naar de waarheid en uiteindelijk zoeker naar God die de Waarheid is.

De pastoor van Ars wordt dan een voorbeeld om na te volgen ook voor een priester van onze tijd want hij heeft de zekerheid van de innige en persoonlijke eenheid met Christus in het centrum van zijn priesterlijk leven geplaatst. Deze innerlijke band, dagelijks verzorgd als het kostbaarste goed, en de doorzichtigheid van zijn getuigenis hebben zijn boodschap authentiek en waarachtig gemaakt.  Alleen op deze wijze kan een priester van onze tijd "het hart van de mens raken en openen voor de barmhartige liefde van de Heer. Alleen zo zal hij de geestdrift en spirituele levenskracht kunnen overbrengen op de gemeenschappen die de Heer hem toevertrouwt"[7].

Het centrum van het priesterlijke leven

Het is van fundamenteel belang te begrijpen dat de Liefde van Christus en de relatie tot zijn Persoon echt het centrum van het priesterlijk leven is. Als de missie van de priester hierin bestaat Christus aan de broers te brengen en voor de broers een weg naar Christus te banen, hangt dit alles af van de kwaliteit en de diepte van zijn persoonlijke band met Christus. Slechts een relatie die beleefd wordt in haar totaliteit kan zaad zijn van nieuw leven. De trouw aan het priesterschap en in het bijzonder aan het celibaat is onmogelijk als de priester niet diep "op Jezus verliefd" is.

Van de pastoor van Ars zei men dat "als het hoogste object van zijn liefde de Heer Jezus was, de voorstellingswijzen, waarop hij zijn aanhoudend sentiment uitdrukte, die van de gewone menselijke verliefdheid waren. 'Zijn overheersende gedachte, het vurige kloppen van zijn hart, de logica van zijn redeneringen, de zucht van zijn slapeloze nachten, de energie van zijn vermoeiende dagen, de zachte aanwezigheid van zijn eenzame uren' en tenslotte ook 'de omhelzing die op hem wacht, met een ontsluierd gelaat' over de dood heen. De liefde waarmee de pastoor van Ars zich voor altijd met Christus verbond, was oprecht en diep als elke menselijke liefde, 'een totalitaire, exclusieve, jaloerse liefde'"[8].

Ook en vooral in deze zin wordt de pastoor van Ars een voorbeeld om na te volgen voor de priesters van alle tijden. Daarom is het dringend een misleidende, maar jammer genoeg tamelijk verspreide opvatting te verbeteren die de priester als een "kerkelijke ambtenaar" ziet, om een authentieke spiritualiteit en mystiek van het priester-zijn terug te vinden, gegrondvest op de relatie met Christus.

"Het priesterschap, dat is de liefde van het hart van Jezus"[9], herhaalde de pastoor van Ars. Het is een onuitsprekelijk en moeilijk onder woorden te brengen Liefdesmysterie, van de Liefde van Jezus. Dit is het getuigenis van een arme en nederige priester, die de werkelijkheid van zijn priester-zijn tot het uiterste toe beleefde, en die dus een lichtend voorbeeld van priesterlijke heiligheid geworden is.

We willen graag een gebed van hem hier aanhalen, dat het gevoel van een hart dat overmand is van liefde ondubbelzinnig weergeeft:

"Ik heb U lief, mijn God, en mijn enige verlangen is U lief te hebben tot de laatste zucht van mijn leven. Ik heb U lief, mijn oneindig beminnelijke God, en ik zou liever sterven in liefde voor U dan leven zonder U lief te hebben. Ik heb U lief, Heer, en de enige gunst die ik van U vraag, is U voor altijd en eeuwig lief te hebben. (...) Mijn God, als mijn tong niet op alle ogenblikken kan zeggen dat ik U liefheb, dan wil ik dat mijn hart het voor U herhaalt, net zo vaak als ik ademhaal"[10].

Deze woorden zijn de eenvoudigste en de meest wezenlijke uitdrukking van de priester van Jezus. Dit is het gebed dat elke priester in het hart van zijn leven terug zou moeten vinden.

Maurizio Fomini



________________________

[1] Benedetto XVI, Celebrazione dei Vespri della Solennità del Sacratissimo Cuore di Gesù (19 giugno 2009), in www.vatican.va
[2] Benedetto XVI, Celebrazione dei Vespri..., in www.vatican.va
[3] Benedetto XVI, Celebrazione dei Vespri..., in www.vatican.va
[4] Benedetto XVI, Udienza Generale (5 agosto 2009), in www.vatican.va
[5] Benedetto XVI, Udienza Generale..., in www.vatican.va
[6] Benedetto XVI, Udienza Generale..., in www.vatican.va
[7] Benedetto XVI, Udienza Generale..., in www.vatican.va
[8] E. Versace, Un prete felice perché innamorato. San Giovanni Maria Vianney nella riflessione del cardinale Giovanni Colombo, in http://www.zammerumaskil.com/rassegna-stampa-cattolica/formazione-e-catechesi/un-prete-felice-perche-innamorato.html
9] B. Nodet, Le curé d'Ars. Sa pensée - Son cœur, Éd. Xavier Mappus, Ligugé 1966, 98.
10] B. Nodet, Le curé d'Ars. Sa pensée..., 45.

18/01/2010