Italiano Español Nederlands Français
Home arrow Uitdiepingen arrow Tegen de dictatuur van het lawaai/3
Afdrukken Verzenden naar een vriend

Uitdiepingen



TEGEN DE DICTATUUR VAN HET LAWAAI/3

  De oproep van kardinaal Robert Sarah

 


 

Het mysterie bewaken

De Kerk moet vooral in de liturgie de stilte veiligstellen. Ten overstaan van de majesteit van God zouden woorden moeten verstommen, zodat een gewijde stilte de deur opent naar een mystieke stilte. Zonder een mystieke dimensie begrijpt men de liturgie niet, omdat mysteries alleen maar gezegd kunnen worden met een stilzwijgende taal: "Om het mysterie te behoeden is het noodzakelijk het te beschermen tegen een profane banaliteit. De stilte speelt op bewonderenswaardige wijze deze rol. Een schat moet altijd buiten bereik worden geplaatst; wat kostbaar is, blijft altijd verborgen. Ons lichaam zelf wordt bedekt met kleding, niet omdat het schandelijk of onrein is, maar heilig en mysterieus. In de liturgie is de kelk bedekt, de ciborie en het tabernakel zijn bedekt met een doek, wanneer zij de Realis Presentia bevatten. De stilte is een helder klinkende doek die het mysterie beschermt. Gaan wij niet spontaan zachter praten om belangrijkere woorden, uitdrukkingen van liefde te spreken? Eens hulden zich in de Latijnse liturgie de zo mysterieuze woorden van de canon en de consecratie, uitgesproken submissa voce, in een kleed van stilte".

De plaats die de stilte in de Latijnse liturgie moet hebben, is de zorg die in het boek centraal staat, gezien het feit dat de realiteit veeleer bedroevend is: "Vandaag laat de liturgie een vorm van secularisatie zien die erop gericht is het liturgisch teken bij uitstek te verbannen: de stilte. Sommigen proberen met alle mogelijke middelen de gebaren van ter aarde liggen en knielen ten overstaan van de goddelijke majesteit te elimineren: maar het zijn toch christelijke gebaren van aanbidding, van heilige vrees voor God, van verering, heilige vrees voor God, aanbidding en eerbiedige liefde".

Het gevolg is dat "ik tegenwoordig de indruk heb dat de katholieke eredienst is overgegaan van de verering van God naar de show van de priester, de bedienaren en de gelovigen. Vroomheid is afgeschaft met inbegrip van de term zelf. Zij is geliquideerd door liturgisten die haar hebben gediskwalificeerd als kwezelarij, terwijl zij het volk hun liturgische experimenten oplegden, daarbij de verschillende spontane vormen van devotie en aanbidding negerend. Zij zijn erin geslaagd applaus, zelfs bij begrafenissen, op te dringen in plaats van de rouw, die zich gewoonlijk in tranen uit: heeft Christus misschien niet geweend, toen Lazarus stierf? Wanneer applaus in de liturgie binnendringt, dan is dat een onmiskenbaar teken dat de essentie van het sacrale verdwenen is".

Een ander slecht behandeld begrip is nu juist dat van het "sacrale": "Theologen stellen dat Christus door de menswording een einde gemaakt zou hebben aan de tegenstelling tussen sacraal en profaan. Voor anderen komt God ons zo nabij dat de categorie van het sacrale achterhaald zou zijn. Zo slagen sommigen in de Kerk nog niet erin zich los te maken van een volkomen horizontale pastoraal, die gefocust is op het maatschappelijke en het politieke. In deze beweringen of gedragingen zit veel naïviteit en misschien wel authentieke hoogmoed".

Een vernieuwde vrees voor God

De kardinaal klaagt dat tegenwoordig bepaalde priesters de mis met buitensporige ongedwongenheid behandelen, als een praatziek banket waarbij ze al vanaf de intocht het altaar naderen, "kletsend, pratend of de aanwezigen groetend in plaats van te verzinken in een heilige, van eerbied vervulde stilte". Wanneer zij bij het eucharistisch gebed zijn gekomen, voelen zij zich verplicht formuleringen te improviseren of uit te vinden die de goddelijke zinnen vermijden. "Zijn de woorden van Christus zo vraagt de kardinaal zich af misschien onvoldoende, zodat men de louter menselijke woorden moet vermenigvuldigen?".

Zij hebben onder het voorwendsel de toegang tot God vertrouwd en benaderbaar te maken gewild dat alles in de liturgie onmiddellijk begrijpelijk was. "Deze egalitaire bedoeling kan lofwaardig schijnen. Maar door zo het christelijk mysterie te reduceren tot goede gevoelens verhinderen wij de gelovigen te naderen tot de ware God".

De kardinaal benadrukt dat het sacrale en de eredienst de enige toegangspoorten zijn tot het geestelijke leven. Men moet derhalve opnieuw de vrees voor God leren, omdat een grote regel van het geestelijke leven is dat buitensporige vertrouwdheid intimiteit niet bevordert. Integendeel, een juiste afstand is de voorwaarde voor een diepe gemeenschap.

De stilte moet opnieuw worden ontdekt door te putten uit de rijkdom van alle tradities, Latijnse en oosterse, door polemische en onvruchtbare tegenstellingen en ideologische disputen die de tegenpartij willen kleineren, te overwinnen. "Als prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten wil ik nogmaals eraan herinneren dat de viering ad orientem door de rubrieken van het missaal is toegestaan, omdat dit tot de apostolische traditie behoort". Gekeerd naar het altaar (ad orientem) "is" de priester immers "minder geneigd een leraar te worden die gedurende de hele mis les geeft en het altaar reduceert tot een tribune waarvan de spil niet meer het kruis is, maar de microfoon. Integendeel, gekeerd naar het Oosten en het kruis wordt de celebrant zich ervan bewust dat hij, zoals paus Franciscus vaak in herinnering brengt, een herder is die voor de schapen uit gaat. De priester herinnert zich dat hij een instrument in de handen van Jezus de priester is en dat hij moet zwijgen om het Woord te laten binnendringen. Zijn woorden zijn belachelijk tegenover het enige eeuwige Woord".

Het lezen van dit boek zal niet alleen wie God zoekt, heel goed doen, maar ook de priesters die een parochiegemeenschap er weer toe willen brengen de vruchtbaarheid van de stilte opnieuw te ontdekken. Zoals op het persoonlijke vlak het veroveren van de stilte een gevecht en ascese is, zo is er op het pastorale vlak moed voor nodig om zich te bevrijden van praktijken die door te wijken voor de banaliteit van willekeurige gemeenplaatsen de stilte hebben verbannen uit de kerken en de liturgie.

Michele Chiappo

(Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)



 

  "De stilte is moeilijk, maar stelt de mens in staat zich door God te laten leiden. Uit de stilte wordt de stilte geboren. Door God, de zwijger, kunnen wij toegang krijgen tot de stilte. En de mens houdt niet op zich te verbazen over het licht dat daaruit voortkomt. De stilte is belangrijker dan welk menselijk werk ook. Omdat zij God tot uitdrukking brengt. De echte revolutie komt voort uit de stilte, voert ons naar God en de anderen om ons nederig en edelmoedig ten dienste van hen te stellen".

 



15/07/2017

 
Website van de missionaire Gemeenschap Redemptor hominis