Italiano Español Nederlands Français
Home arrow Uitdiepingen arrow In het schemerdonker van een kerk
Afdrukken Verzenden naar een vriend


Uitdiepingen 


IN HET SCHEMERDONKER VAN EEN KERK


Ik heb vandaag, zondag, even de tijd genomen om enkele kerken in de stad te bezoeken op het ogenblik dat er een eucharistieviering plaatsvond. Ik wist een heel klein beetje van de toestand van de Kerk in België waardoor ik niet verwonderd was over het kleine aantal gelovigen dat eraan deelnam. Daarbij komt nog dat het hoofdzakelijk om gelovigen van de derde leeftijd ging, met enkele kinderen en twee of drie jongeren.

Heel anders, dacht ik, dan de pracht van de liturgievieringen in de parochies van Kameroen, vol kleur en bruisend van leven, en waaraan de gelovigen deelnemen met hun stem, uiteraard, maar ook met hun handen, hun voeten, heel hun lichaam, met gezangen, dansen en processies.

De kerken zitten boordevol, de mensen zitten dicht bij elkaar om plaats te maken voor iedereen. Er zijn er die buiten moeten blijven, onder een loden zon, om vandaaruit de viering te volgen en er iets van te zien...

Ook de dansen waarmee het koor de gezangen en de muziek begeleidt, met een veelheid van gebaren die de betrokkenheid van de hele persoon uitdrukken, zijn de moeite waard.

Het gebed en de smeekbeden voor de Heer worden versterkt door handen die zich uitstrekken en openen om zijn barmhartigheid te ontvangen. De vreugde en de lofzang van het gloria spatten open in jubelkreten en in de bibui - bosjes raffiavezels - die wapperen en een feest van bewegingen in de lucht tekenen, synchroon, als gescandeerd, golvend op hetzelfde ritme.

Heel anders, dacht ik, dan de liturgievieringen in de kerken die ik vandaag zondag in de stad bezocht.

Helemaal anders? Niet helemaal, als ik mij de Kerk in België van slechts enkele tientallen jaren geleden terug voor de geest haal.

Doordat ze ook sociologisch intens 'leefde', nam de Belgische Kerk, met haar geestelijk, materieel en moreel gewicht, heel de openbare ruimte in.

Haar liturgievieringen waren even luisterrijk als die in Afrika, al verschilden ze er uiteraard van door de aard van haar eigen cultuur.

Trouwens men kan zich dat gemakkelijk voorstellen als men sommige tradities ziet die tot op vandaag levend zijn gebleven.

Door de invloed van de secularisatie en doordat de plaatsvervangende maatschappelijke functie van de Kerk een einde heeft genomen door de opkomst van moderne staatsstructuren en -diensten, zijn de kerken en de seminaries leeggelopen.

"En als morgen de kerken in Afrika de weg opgaan van die in België?". Het is een vraag die men zich terecht mag stellen.

Men moet niet veel moeite doen om zich dat voor te stellen, niet alleen als men nadenkt over de geschiedenis van de Kerk in de landen uit het vroege christendom, maar ook als men de geschiedenis van de Kerk in Kameroen bekijkt.

De "heroïsche" tijd waarin gelovigen soms honderden kilometer te voet liepen om de mis op grote feestdagen bij te wonen in Mvolyé, de moederkerk van Yaoundé, is voorbij.

Vandaag zegt iemand die op twee of drie kilometer van de kerk woont, dat dit te ver is om 's zondags te komen. Iemand anders legt uit dat hij afwezig was omdat hij niet meer zo goed ziet. Maar was hij niet de dag ervoor aanwezig op een rouwplechtigheid in een dorp een twintigtal kilometer verder, te voet uiteraard?

De tijd is voorbij dat Mgr. Vogt, toenmalig bisschop van Yaoundé, in zijn dagboek kon noteren dat er tijdens de nachtmis met Kerstmis en tijdens de dagmis op kerstdag zelf van het jaar 1933 ongeveer tienduizend communies geweest waren!

De evangelisatie van de bevolking van onze parochies in Kameroen is op dezelfde manier verlopen in heel de provincie van het Centrum. Die geschiedenis wordt gekenmerkt door het Kameroenees mirakel van de bekering van de Bëti, die zich bliksemsnel voltrok in een periode van dertig jaar (1901-1931). Van het tiental scholieren, gedoopt in 1901, gaat men, in dertig jaar, over naar 136.000 gedoopten en 72.000 catechumenen om ten slotte, in 1943, te komen tot 400.000 gedoopten, het geheel van de Bëti-bevolking.

De rol van de school was beslissend voor het succes van de katholieke missie in centraal Kameroen. De school leverde sterke persoonlijkheden af, opgevoed in het katholieke geloof: die speelden een hoofdrol in de evolutie van de traditionele samenleving en in de verspreiding van het christendom. Zij werden de elites en de kaders die de "tijd van de onafhankelijkheid" voorbereidden en er de hoofdrolspelers van waren.

In één generatie tijd zijn de elites en de kaders, volgens professor Laburthe Tolra, de grootste kenner van de Bëti-samenleving, een klasse van ambitieuze zakenlui, agnostici en atheïsten geworden[1].

Wel blijven de statistieken ons een Kerk tonen in volle groei, vol vitaliteit, met overvolle seminaries en huizen van religieuzen.

Maar opgepast voor illusies en een gemakkelijk triomfalisme, als men zich, bij het bekijken van de cijfers vanuit een pure sociologische visie van het christendom, verheugt, want die cijfers zullen ooit ineenstuiken.

De menigte die de kerken vult (die, op de vieringen na, hopeloos leeg blijven!) of de massa's christenen die opstappen in processies zouden ons kunnen misleiden wat betreft het bestaan van eens en voorgoed verworven christelijke ruimten.

We zouden meedogenloos kunnen verrast worden door de ontgoocheling als we merken hoe op de beslissende momenten van crisis en keuze de natuurlijke relaties, de bloed- en clanbanden het zullen halen op de trouw aan de Kerk en hoe het christendom eigenlijk, als olie op het water, noch de cultuur noch de leefwijze doordrongen heeft.

Als ik ten slotte de zeldzame gelovigen in de Belgische kerken bekijk die de vandaag zondag deelnamen aan de Eucharistie, heb ik herhaaldelijk tegen mezelf gezegd, zoals Emilio schreef, dat men niet moet kijken naar de menigten die de kerken vullen in Afrika evenmin als naar de massa's die af en toe de pleinen en stadions in Europa innemen, maar naar de eenvoud en de armoede van hen die in het schemerduister van een kerk, voor de Heer gaan staan die elk van ons de fundamentele vraag stelt naar de zin van ons leven[2]. 

Giuseppe Di Salvatore

 


_____________________
[1]
Vgl. Ph.
Laburthe-Tolra, Vers la Lumière? ou le Désir de Ariel. A propos des Beti du Cameroun. Sociologie de la conversion, Editions Karthala, Paris 1999, 484.

[2] Vgl. E. Grasso, La crisi della nostra fede, in "Missione Rh" n. 89 (2009) 1.


19/04/2010

 
Website van de missionaire Gemeenschap Redemptor hominis