Italiano Español Nederlands Français
Home arrow Uitdiepingen arrow Gruwelijke misdaden en Woord van God
Afdrukken Verzenden naar een vriend



Uitdiepingen

 

GRUWELIJKE MISDADEN EN WOORD VAN GOD


Meedogenloze misdaden en ongehoord geweld, vaak ondergaan of gepleegd binnen het gezin, springen vaak in het oog op de pagina's van de kranten van alle landen in de wereld. Langdurig onderzoek, bekentenissen en het weer intrekken hiervan, in elkaar gedraaide en weerlegde beschuldigingen, nooit onthulde mysteries, niet te achterhalen beweegredenen. Wat verbergt zich diep in het menselijk hart?

Wat dit betreft, heeft ons een recente homilie van Emilio in Ypacaraí over enkele Bijbelpassages in de liturgie van de 29e zondag van de tijd door het jaar, doen nadenken. Hieronder is de antifoon die voorafgaat aan de lezing van het evangelie: "Het woord van God is levend en krachtig ... en dringt door tot het raakpunt van ziel en geest" (Heb. 4, 12).

Het hart geeft in bijbelse zin het middelpunt aan van het denken, de wil, de vrijheid van de mens, hetgeen de diepste en onvervangbare kern ervan vormt.

Wat er in de dagelijkse werkelijkheid gebeurt, en de reflectie daarop door het menselijk geslacht in de loop der eeuwen laten ons zien dat wij nooit erin slagen om het hart ten diepste te doorgronden van de mens, dat een mysterie blijft voor onszelf en voor anderen. Wie weet werkelijk wat de gedachten, bedoelingen, gevoelens, dromen, de meest verborgen verlangens zijn, wanneer men ook na jaren van samen leven zover kan komen dat men zegt zijn eigen echtgenoot niet te kennen en zijn kinderen niet te begrijpen?

Het betreft een van de grote existentiële problemen van de mens. De oorzaken van de ondoordachte daden die wij soms verrichten en die wij nooit hadden gedacht te verrichten, van gedachten en woorden die uit ons hart en onze mond komen met noodlottige gevolgen, zijn het onderwerp van onderzoek van de menswetenschappen, zoals psychologie, psychoanalyse, psychiatrie en de verschillende takken van de geneeskunde; deze hebben zeker verklaringen gevonden voor de vele tragische gebeurtenissen met resultaten die dienen te worden gerespecteerd, en met adviezen die dienen te worden opgevolgd. In een armoedigere context neemt men echter vaak zijn toevlucht tot genezers en denkt men vaak aan het toepassen van duivelbezweringen, waardoor men de situatie meestal nog erger maakt.

Er is echter een grens die ook de menswetenschappen, hoe nodig ze ook zijn, niet kunnen overschrijden.

De doeltreffendheid van het Woord

Welnu, het aangehaalde gedeelte uit de Brief aan de Hebreeën stelt dat alleen het Woord van God ons de diepte van het menselijk hart doet kennen en dat ten overstaan van dit Woord de mens zich blootgeeft, omdat het levend en effectief is. Effectief is, ook etymologisch gezien, datgene wat zijn effect heeft, wat de kracht en de potentie heeft om een gegeven resultaat te bereiken. Als hetgeen wordt verkondigd, werkelijk het Woord van God is en niet onze redeneringen, onze ideeën over wat "volgens ons" het Woord van God is; als wij werkelijk de Heer laten spreken door onze mond, waarbij wij ons zuiveren en "het stil" maken in ons, opdat Hij alleen spreekt, dan is het Woord levend en effectief, heeft het zijn effect.

Effect is geen magische oplossing van de problemen, het allen goed en rechtvaardig laten worden, zoals wij vaak het bijbelse vers verstaan waar de Heer zegt: "Zo zal het ook gaan met mijn woord, dat voortkomt uit mijn mond; het keert niet vruchteloos naar Mij terug, maar pas wanneer het heeft gedaan wat Mij behaagt, en alles heeft volvoerd, waartoe Ik het heb gezonden" (Jes. 55, 11).

Het effect van het levende en doeltreffende Woord van God is de reactie van de mens, een reactie die kan staan in het teken van aanvaarden of van afwijzen. Wie naar het Woord van God luistert, kan zich realiseren dat het gaat om een verhaal van de waarheid, en besluiten te veranderen, zich te zuiveren, beter en rechtvaardiger te zijn, eerlijker en consequenter; maar het kan ook gebeuren dat hij op een tegengestelde wijze reageert door zijn hart te verharden, door zijn gedrag erger te maken en door gruwelijke misdaden te begaan. Altijd zal er echter een effect zijn dat het antwoord is van de mens, afhankelijk van zijn vrijheid en zijn geweten.

Het Woord van God is altijd een woord van heiligheid, waarheid, schoonheid en harmonie; dat van de mens kan daarentegen goed of slecht zijn, maar het is ten overstaan van God dat het zich blootgeeft.

Als er onverschilligheid is, heeft het Woord ontbroken

Wanneer de mens naakt staat voor het Woord dat onderscheidt en doordringt tot de bedoelingen van het hart, kan hij niet anders dan partij kiezen. Dit is wat gebeurt in het cenakel gedurende het Laatste Avondmaal, wanneer de grootste daad van de liefde van Jezus de vrijheid van Judas ontmoet en een negatieve reactie veroorzaakt.

Het Woord laat niet onverschillig. Of men aanvaardt het in nederigheid en men bekeert zich ertoe, of men verzet zich tegen het Woord en tegen wie het verkondigt. Als alles blijft zoals tevoren, dan wil dat zeggen dat de mens niet is geraakt, dat er mooie woorden zijn gesproken, dat er een mooi verhaal is opgehangen, maar zonder het levende en doeltreffende Woord te verkondigen. Een voorbeeld hiervan is de geschiedenis van de martelaren, die zijn gedood, omdat zij het Woord verkondigden en getuigenis ervan aflegden.

Onverschilligheid is een aanwijzing voor de afwezigheid van een authentieke verkondiging van het Woord van God, dat hele concrete aspecten heeft, omdat het vraagt om een verandering in gewoonten en gedrag en wie zich niet wil bekeren, wel moet storen, of wie zich bewust daarvan wil worden, wel moet schokken.

Daarom schrijft de heilige Paulus in een andere lezing van de liturgie van dezelfde 29e zondag aan Timoteüs als volgt: "Verkondig het woord, dring aan te pas en te onpas, weerleg, berisp, bemoedig, in één woord, geef uw onderricht met groot geduld" (2 Tim. 4, 2).

Het is dus noodzakelijk te spreken, te eisen, op te roepen om gewoonten en handelwijzen te veranderen die anderen schaden, te beginnen bij de eenvoudigste dingen. Het is het Woord van God dat bijvoorbeeld nauwkeurigheid vraagt, professionaliteit in het werk, respect, eerlijkheid, om gevolgen te vermijden die soms verwoestend zijn (men hoeft maar te kijken naar de gevallen van een slechte gezondheidszorg in ieder deel van de wereld...) en het begin van een ononderbroken keten van onrecht en geweld.

Het grote probleem is dus de afwezigheid van de verkondiging, zoals de Kerk die ons laat horen in het officie van de lezingen van het feest van de heilige Lucas uit de mond van de heilige Gregorius de Grote: "Voor een grote oogst zijn er weinig arbeiders. Over deze schaarste kunnen wij niet spreken zonder diepe droefheid, daar er mensen zijn die naar het goede woord zouden luisteren, maar het ontbreekt aan predikers". Als er niemand is die het Woord verkondigt of als dit wordt vervalst, dan zullen de mensen nooit voor elkaar het eigen hart kunnen blootgeven: zij zullen als onbekenden leven, zonder te weten wie zij werkelijk zijn en zonder de mogelijkheid om te veranderen. Alleen het Woord van God heeft het vermogen om de bedoelingen en de diepste verlangens te onderscheiden.

Mariangela Mammi


(Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)

25/11/2010
 
Website van de missionaire Gemeenschap Redemptor hominis