IK HEB DE GOEDE STRIJD GESTREDEN

Het uittreden van een priester verdient geen krantenkop meer, gelet op het steeds groter aantal clerici die hun ambt om de meest verscheidene redenen verlaten.

Van 1964 tot 2004 hebben 69.063 priesters het ambt verlaten, zei Gianpaolo Salvini. En van 2000 tot 2004 verlaat elk jaar 0,26 % van het priesterbestand het ambt, hetgeen betekent 5.383 uittredingen op vijf jaar. De meeste uittredingen - die zich na gemiddeld 13 jaar priesterschap voordoen - zijn te wijten aan affectieve instabiliteit, en aan andere factoren die de situatie van veel priesters haast onomkeerbaar maken. Maar er zijn ook veel gevallen van geloofscrisis, conflicten met oversten, moeilijkheden met het Magisterium, zware depressies en beperkingen vanuit het karakter^[1].

Zeker, achter al die uittredingen schuilen menselijke drama's en pijnlijke situaties, veel onbegrip en kwellingen, maar misschien ook houdingen van oppervlakkigheid en onverantwoordelijkheid, verborgen ondeugden en gemeenheden. Maar het is niet daarover dat ik wil praten.

Voor een paar weken verschenen enkele Belgische kranten met grote koppen over een priester, dorpspastoor in Belgisch Limburg, die het ambt verliet. In interviews omschreef ook hijzelf de contouren van het gebeuren en deelde zijn keuze mee om voortaan het leven met zijn vriendin te delen.

Wat deze feiten "interessant" maakt, als ik me zo mag uitdrukken, zijn de commentaren die ze bij de lezers uitlokken, want deze zijn precies belust op zulk nieuws.

Naast de altijd aanwezige polemiek over de celibaatswet, die de Kerk de priesters "oplegt", kan je bv. lezen: "Dit is een moedig man", "hij is een eerlijk mens", "hij verdient al ons respect", "wij zijn fier op hem", "proficiat", "waarom niet tegelijk priester en gehuwd zijn?", "hij heeft de genade van een dubbele roeping", enzovoort. Dit zijn slechts enkele staaltjes van lezersbrieven, maar zij vertolken een typische mentaliteit die de hedendaagse cultuur kenmerkt.

In mijn tijd had ik geleerd dat iemand moedig was, als hij de deugd van sterkte niet verloor en voor de gevaren niet panikeerde, als hij de risico's met sereniteit tegemoet trad, als hij bij fysieke of morele pijnen niet ineenstortte, als hij met open vizier het lijden, de beproevingen, de twijfel, de onzekerheid en de intimidatie tegemoet trad.

Ik had altijd gedacht dat een rechtschapen mens, zelfs te midden van zwakheden en nederlagen, te midden van de zonde, in staat moest zijn met zichzelf, met de anderen, en met God niet vals te spelen.

Ik was ervan overtuigd dat men diegene die het einde van de wedstrijd bereikt had, die zijn werk met ijver volbracht had, die aan zijn jeugddroom en zijn levenskeuze trouw gebleven was, die zijn beloften en zijn verbintenissen ten einde toe nagekomen was, zeker zou feliciteren en respecteren. Want met het Evangelie kon men hem zeggen: "Uitstekend, goede en trouwe dienaar;  in het kleine ben je betrouwbaar geweest, over veel zal ik je aanstellen. Kom delen in de vreugde van je Heer" (Mt 25, 21).

Hierbij dacht ik, zoals de Paus het ook al zei, aan al die priesters die door hun dagelijks deemoedig herhalen van Jezus' woorden en daden zich inspannen om met hun gedachten, hun wil, hun gevoelens, hun levensstijl en heel hun bestaan zich met Hem te verenigen. Ik dacht aan hun verborgen en niet altijd in dank afgenomen dienst, die nooit onder de spotlights komt of de krantenkoppen haalt; aan de moedige trouw van zoveel priesters, die vaak met moeilijkheden en onbegrip geconfronteerd worden en toch trouw blijven aan hun roeping, aan de bron van hun bestaan, aan het herdenken van hun oorsprong^[2].

Veroorzaakt het verlies van dit "geheugen", zo bracht Bonhoeffer in herinnering, niet het verval van al onze bindingen met de naaste: liefde, huwelijk, vriendschap, trouw? Alles is voor de korte termijn en voor beperkt bereik. Maar de uitingen van rechtvaardigheid, waarheid en schoonheid vergen tijd, stabiliteit en "geheugen"; zo niet komen ze in verval^[3].

Trouw zijn en ten einde toe volharden - niet zozeer omwille van een juridische norm maar omdat de eigen vrijheid en verantwoordelijkheid, de eigen liefde vanuit het hart beleefd wordt - dat zijn tegenwoordig zeldzame waarden geworden; de postmoderne cultuur, waar niets vastgelegd wordt en alles veranderlijk, wisselvallig en voorbijgaand is, houdt ons op allerlei wijzen de dwingende noodzaak voor van een versplintering van het leven; waar trouw en volharding natuurlijk als voorbijgestreefd aangezien worden.

En ook de mens is onbestendig. Het is de mens van het ogenblik (vgl. Mt 13, 21), zei ons het Evangelie al. En bijgevolg gelden de verbintenissen voor een beperkte termijn; zijn de huwelijken op proef; en worden geloften en wijdingen tijdelijk; ze gelden slechts voor een bepaalde tijd naar eigen gevoel.

Trouw en volharding. Behoren zij juist niet tot de grote uitdagingen, die men moet aannemen en die men de mens, en in het bijzonder de christen, vandaag duidelijk moet voorhouden? Dan kan men bij de levensavond zeggen: "Ik heb de goede strijd gestreden, de wedloop tot een goed einde gebracht, het geloof bewaard" (2 Tim 4, 7).

Giuseppe Di Salvatore