Door de heiligverklaring van de Chileense jezuïet Alberto Hurtado Cruchaga op de Wereldmissiedag 2005 heeft Benedictus XVI duidelijk gemaakt dat hij "zich wilde identificeren met de Heer en de armen wilde beminnen met dezelfde liefde als Hij". Verder herinnerde hij eraan dat Christus zijn leerlingen blijft aansporen met de woorden: "Geeft gij hun te eten". Wanneer men zich verdiept in het leven van P. Alberto Hurtado, ziet men hoe cruciaal zulke woorden van identificatie met de Heer zijn. Het is inderdaad niet voldoende hem te gedenken om het werk waardoor hij het meest gekend is, het Hogar de Cristo (dat zich op dit moment dagelijks ontfermt over 29.000 armen); om de oprichting van een arbeiderssyndicaat waarin de arbeiders inspiratie konden putten uit de sociale leer van de Kerk; om zijn intens apostolaat ten voordele van de studenten, de arbeiders en de werkgevers; om zijn geschriften die de Chileense samenleving en christelijke beleving ontleden.

Het is zijn innerlijk leven dat zin geeft aan alles wat hij gedaan heeft tijdens de weinige jaren van zijn priesterschap: Christus zijn voor de anderen, en Christus zien in al de anderen.

Zijn intimiteit met God is een absolute prioriteit. Daarom, ondanks zijn talrijke verplichtingen zocht hij steeds die dialoog met God als bron van zijn grote liefde voor de Chilenen. Als het Christus is die in ons werkzaam is, begrijpt men dat alleen in Hem, die gestorven en verrezen is voor ons, de echte vooruitgang ligt volgens de criteria van de Heer: "Het leven is leven in de mate het beheerst wordt door Christus".

Het project de samenleving een christelijke oriëntatie te geven begint met "in onszelf de sociale revolutie in te stellen die we voor ogen houden". Hoe kunnen we verlichten als we geen licht zijn? Hoe kunnen we geven wat we niet hebben? "De wereld is moe van uiteenzettingen. De wereld vraagt feiten, vraagt daden, wil christenen zien die zoals Christus de waarheid in hun leven belichamen". Voor Hurtado begon dit in zijn eigen religieuze jezuïetengemeenschap.

Wat van belang is, is "een andere Christus zijn en handelen zoals Hij, aan elk probleem Zijn oplossing geven met de gedachte voor ogen dat Christus en onze eigen persoon één zijn". Dat vereist een leven van geloof: gebed, meditatie, eucharistie, spirituele vriendschappen en lectuur om "zonder zich buiten de wereld te stellen, het zout en licht van de wereld te zijn". Hurtado schrijft die woorden op de leeftijd van 45 jaar, 6 jaar voor zijn dood, wanneer hij reeds veel activiteiten ontwikkeld had en andere hem te wachten stonden. Hij schreef deze woorden tijdens een van de reizen die hij maakte om te leren van de ervaring van anderen, zijn kennis te herbronnen en de confrontatie met zichzelf aan te gaan. Dat is een typisch kenmerk van hem, net zoals de boeken die hij naar huis meebracht en de hoeveelheid lectuur die hij doornam om zijn geest niet te verarmen en om er nieuwe horizonten in te vinden met het oog op een beter handelen, in de vaste overtuiging dat alles wat waar is, waar het zich ook bevindt, van belang is voor de Kerk.

Voor Hurtado is de taak van een priester prediken: "Wij zijn leraars, dat is onze zending. Niet spreken is de verschrikkelijke zonde..., want we weigeren zo kinderen voor de hemel voort te brengen.... Elk tijdperk stelt zijn vraag aan de Kerk. De vraag van onze tijd is de sociale problematiek... Mensen zouden het antwoord van de Kerk willen horen, en wat een misdaad is het als wij dat antwoord niet geven... uit lafheid of luiheid!".

De priester is de opvoeder die "de ziel van het volk vormt". Eén voorbeeld uit vele is zijn boek "Is Chili een katholiek land?, waarmee hij de werkelijkheid blootlegde: de armoede, de problemen van het onderwijs, de crisis van de waarden, het gering aantaal roepingen, het gebrek bij de meeste katholieken aan een innerlijk leven en aan een "integraal christendom", dat een totale houding is waarmee iemand ten gronde zijn eigen geloof kent, de liturgie beleeft en zich wijdt aan werken van apostolaat, vooral tussen de armen.

Welk is het fundament van "het integrale christendom"? Het principe van de menswording, waardoor de mensen verbonden zijn met Christus en geroepen zijn één te zijn met Hem.

Daarom is het noodzakelijk onze liefde verder uit te breiden dan alleen voor Christus en Zijn lichaam, en verlichting te brengen aan de mens, aan de armen. Als we in de anderen Christus niet zien, komt dit omdat ons geloof zwak is.

Wanneer Hurtado de armen begint op te vangen in het Hogar de Cristo, weet hij dat de hulp zich niet mag beperken tot het materiële vlak, maar dat onderwijs, een perspectief van arbeid en een spirituele vorming noodzakelijk zijn; bewustmaking van de eigen waarde, als persoon en kind van God. Er moet onderstreept worden dat van wie de mogelijkheden had, een klein bedrag gevraagd werd om in het tehuis te verblijven, met de bedoeling op te voeden en de waardigheid van de arme te beschermen. Voor Hurtado is het belangrijk dat men "geen geschenken uitdeelt".

Zijn manier van omgaan met de armen raakt de relatie Kerk-politiek. De richtlijn die werd aangegeven door de Heilige Stoel maakte al duidelijk dat de Kerk niet afzijdig mag zijn van het algemeen welzijn; het is noodzakelijk leken te vormen opdat ze zouden deelnemen aan het politieke leven; maar de Kerk mag zich niet binden aan een partij door middel van de clerus, omdat, zoals de toenmalige kardinaal Pacelli in 1934 schreef, de politieke groeperingen tot verschillende conclusies kunnen komen, zonder zich los te maken van de katholieke leer.

Het arbeiderssyndicaat dat Hurtado op het oog had, is toevertrouwd aan leken, en voor hem is enkel de rol van raadgever voorbehouden. Hierin was de religieuze vorming van de leken belangrijk. Er was in de zetel van het syndicaat een kapel waar regelmatig eucharistie gevierd werd.

Hurtado heeft zijn sociale roeping en zijn priesterroeping te danken aan pater F. Vives Solar.

Deze gaf hem met zijn conferenties over de sociale leer van de Kerk - waarin ieder een thema voorbereidde dat hij aan de anderen moest uiteenzetten om de kennis van allen te verdiepen - de zin tot de verdieping en het engagement voor de armen.

Daardoor worden ook de duidelijke ideeën over zijn werk met jongeren en in zijn Katholieke Actie beter begrepen. Hij wijst een aantal methodes af, die de groep herleiden tot een genootschap van weldadigheid of een sportvereniging, waarin spectaculaire initiatieven (net als "vuurwerken" omwille van de opgeblazen redevoeringen en het vele applaus) een "bliksemeffect" zoeken, zonder een grondige voorbereiding, met als enige zorg de "aantallen" te vergroten. Voor hem raakt men op die manier de gewetens niet en schiet het Evangelie geen wortels. Het is echter noodzakelijk zich te richten op kleine groepen van goed gevormde personen, voordat men zich verspreidt. Altijd kan men 2 of 3 jongeren vinden in de parochies.... De methodes van "bedrog" of "snoepjes" waarmee de jongeren worden uitgenodigd voor spektakels, sport of uitstapjes zijn nutteloos: aanvankelijk komen ze; later, wanneer ze elders interessanter vermaak vinden, verdwijnen ze weer. Het gebrek aan inhoud en een sterk innerlijk leven maken ook de culturele initiatieven nutteloos.

Hurtado richt zich op een vorming voor concentrische kringen waar ruimte is voor wie meer wil geven, zowel in de Katholieke Actie met de groep El Servicio de Cristo Rey (De Dienst van Christus Koning) als in het Hogar de Cristo, met een stevige kern die zich voor het leven verbindt.

Voor Hurtado moet de jongere de dynamische en sterke Christus van de Bergrede kennen, en van de uitdrijving van de handelaars uit de tempel; de Christus die de stormen bedaart, die de mensen oproept hem te volgen en alles achter te laten om enkel aan hem toe te behoren; dezelfde Christus die de verloren zoon omarmt, Maria Magdalena vergeeft en de overspelige vrouw verdedigt.

In zijn onderricht met betrekking tot, bijvoorbeeld, het probleem van God, beklemtoont Hurtado dat het noodzakelijk is aan de jongeren de elementen te geven opdat ze zich over het probleem buigen en het oplossen, als ze daar de noodzaak van voelen. Maar het is niet aangewezen "God te verdedigen". Hij gelooft inderdaad in de intelligentie van de mens en ook in zijn vermogen de werkelijkheid te vatten en te transformeren, te beginnen met zichzelf, in de sociale realiteit. Daarom onderstreept hij de noodzaak een sterke wil te vormen, ook met het oog op het seksuele leven van de jongeren. De mens kan zijn vrijheid ontwikkelen dankzij een concreet ideaal van edelmoedigheid en heldhaftigheid. Er is geen vorming van de wil, er is geen geordend leven en er is geen ware liefde, zonder offer: "Wie geen held is, is geen mens". Hij gelooft niet in het idee van Rousseau over de goede menselijke natuur; hij kent de donkere hoeken van de ziel, en beklemtoont de strijd die noodzakelijk is om het ideaal dat fascineert te bereiken. We kunnen de wil van de jongeren verstevigen door hen de voorbeelden van de heiligen te geven. Het punt is inderdaad niet de intellectuele rechtvaardiging van het morele leven, maar de levende incarnatie en de lofprijzing van de spirituele bestemming, die in de kracht van de heiligen heel hun waarheid tonen; een grotere kracht dan die van hen die rijkdom of seks zoeken. Het is een concreet ideaal dat de wil vormt. Daarom toont Hurtado de jongeren ook de waarde van de kuisheid, van de gehoorzaamheid en de armoede van het religieuze leven, en hij gebruikt hiervoor de woorden van Dostoyevsky: "Wie de monnik niet begrijpt, kent het leven niet". Hij is niet bang om hen de heroïsche eisen van het christelijk leven te tonen. Hij herinnert terecht aan een zin van Nietzsche: "Gooi de held niet weg die in je ziel zit!"; alles hangt inderdaad af van de aanvalskracht van de eigen overtuigingen.

Dit is de reden waarom hij de jongeren stimuleert om te studeren, om te weten en om zich in te zetten: het "beschouwen" van de menselijke ellende, het bezoeken van de ziekenhuizen, de gevangenissen en de huizen van de armen zal hen de mogelijkheid tot actie die ze hebben doen begrijpen, tot de totale gave van zichzelf, die hen ertoe beweegt zich in te zetten voor een sociale rechtvaardigheid. Zo zullen ze een concreet perspectief vinden voor het ideaal dat zich in hen bevindt. Het religieuze fundament, het begrijpen dat ze bemind worden door Christus en dat Christus verwacht bemind te worden, zal de intellectuele en affectieve basis zijn opdat dit ideaal niet uitdooft, want "wie Jezus minstens eenmaal diep in de ogen heeft gekeken, zal het nooit meer vergeten."