HET BELEEFDE EVANGELIE * (1)

Pater Cypriaan Michael Iwene Tansi

Geboren uit heidense ouders te Igboezunu (Nigeria) in 1903, ging Iwene naar school in het christelijke dorp Aguleri waar hij op zijn vraag met de naam Michael werd gedoopt. Hij muntte uit in verschillende disciplines, waaronder voetbal. Later trainde hij als seminarist de jongens van de parochie daarin en in baanwedstrijden. Hij was klein van gestalte en had ook ernstige problemen aan een oog, maar dat liet hij nooit merken.

Op z'n 17^de was hij al leraar en op z'n 21^ste directeur van de school. Hij gaf zich totaal in wat hij deed, werkte hard om de kwaliteit van het onderwijs te verhogen en had het talent zo te spreken dat studenten en collega's graag naar hem luisterden. Na schooltijd studeerde hij, nam tijd voor het gebed en gaf hij catechese. Hij deelde zijn inkomsten met de armen. Zijn overtuigingen en het voorbeeld van de missionarissen deden hem besluiten naar het seminarie te gaan op 22-jarige leeftijd. Hij werd de eerste roeping van zijn streek. Hij ging in tegen zijn familie, die had gehoopt dat hij zich zou inzetten in de wereld van het onderwijs, van de economie of van de politiek.

In het seminarie was hij verantwoordelijk voor de administratie, omwille van zijn toewijding, zijn bekommernis om elke verspilling te voorkomen en alleen het noodzakelijke te gebruiken, maar ook omwille van zijn zorg voor ieder. Op 34-jarige leeftijd werd hij tot priester gewijd, en werkte hij als kapelaan in Nnewi, vervolgens als pastoor in Dunukofia, in Akpu/Ajalli en in Aguleri.

Pastorale opties

Sommige pastorale opties kenmerken hem. Hij gaf voorkeur aan de catechese en aan de culturele vorming van vooral de jongeren. Hij legde nadruk op de studie en het lezen van boeken die nodig zijn om het levensverhaal te kennen van degenen die ons tot voorbeeld zijn. Hij liet de bewustwording groeien van het belang van een pastorale zorg die zich richt op de cultuur en de vorming. De vorming beschouwde hij, net als de school, als een "ambachtelijk" werk dat het geweten opvoedt.

Hij richtte huizen op voor jongens en andere waarin de meisjes met trouwplannen op zowel spiritueel als materieel vlak een christelijk gezin konden leren stichten.  De verloofde jongens moesten wachten tot het einde van de vormingsperiode van hun vriendinnen en intussen financieel instaan voor de onkosten van hun voorbereiding. We kunnen ons de conflicten en de aanvankelijke moeilijkheden goed indenken, maar het doorzettingsvermogen, de moed, de openhartigheid, het morele gezag van P. Tansi en de bewezen positieve effecten op mensen hebben de gewoonten en de praktijkgebruiken veranderd. Hij hielp mensen zich voorbereiden zodat ze taken van verantwoordelijkheid in de maatschappij op zich konden nemen.

Arme en lijdende mensen waren zijn constante zorg waarvoor hij geen moeite spaarde. Geen van hen mocht verwaarloosd worden. Volgens hem mocht niemand afgewezen of behandeld worden als een slaaf, want iedere persoon is aangekocht tegen de prijs van het bloed van Christus: wij zijn allemaal slaven, maar we zijn vrije mensen geworden dankzij het doopsel.

Zijn liefde was niet sentimenteel, maar ze werd gevoed door een sterk gevoel van rechtvaardigheid. Aan wie kon werken gaf hij geen aalmoes, maar hij investeerde in zijn werkkracht en mogelijkheden. Hij was tegen elke vorm van zelfmedelijden en spoorde de mensen aan dat ze, waar mogelijk, zichzelf zouden behelpen met eigen middelen.

Hij ontmaskerde beslist de misbruiken van de zwaksten omwille van gewoonten en praktijkgebruiken die in strijd waren met de menselijke waardigheid en die hij heel goed kende door zijn culturele achtergrond. De moed waarmee hij het ondoordringbaar Umudiokawoud ontboste, ondanks de doodsvoorspellingen omwille van zijn durf om er binnen te gaan, en waar veel lijken werden ontdekt, blijft een van de meest zinvolle gebeurtenissen.

In een situatie van eerste evangelisatie slaagde hij erin het christendom te doen beminnen niet als iets dat traditionele overtuigingen bestrijdt om de waarden ervan te vernietigen, maar als een weg van ontwikkeling en versterking van het menselijk vermogen, als een weg van intiemere verhouding van de mens met God. In een tijd van grote veranderingen in levens- en denkwijze, liet hij zien, tegen plaatselijke machthebbers en belangengroepen in, hoe het christendom een bron is voor de groei van een samenleving, over elke menselijke cultuur heen. Hij zei dat het in plaats van de blanken in alles na te apen, beter was geen moeite te sparen om het Koninkrijk Gods te verdienen.

P. Tansi was als een profeet die de hele bevolking opriep tot een coherent en verantwoordelijk geloof en dit zonder beperkingen: eenmaal iemand het geloof omarmd heeft, kan hij geen compromis aanvaarden. Vaak herhaalde hij dat christenen pas christen zijn als ze helemaal voor God leven, want God duldt geen onverschilligheid, geen middelmatigheid of afgezwakte waarheden. Daarom is werken voor God essentieel in ieders leven als christen. De heiligheid, "ware echtelijke vereniging met de Heer", is geen uitzonderlijke weg, geen onmogelijk ideaal. Onmogelijk is het alleen voor degenen die daarvoor geen prijs willen betalen.

Hij wist scholen, kapelletjes en straten te bouwen met de hulp van de mensen, en dit ook op materieel vlak. Hij had geen internationale organisatie achter zich en de getuigen spreken van de enorme offers die dit alles eiste, en dit vooreerst van hemzelf. Degene die geen geld kon schenken, kon wel tijd en moeite geven om zijn kerk te steunen. Hij handelde in alles met een grote transparantie, en daardoor leerde hij "rekenschap afleggen" op economisch vlak en, bijgevolg, ook in het christelijk leven.

Nooit weigerde hij de confrontatie, de strijd als het nodig was, of zelfs een hard woord dat door feiten werd bevestigd. Hij legde alles uit wat hij deed.

Van hieruit vloeien de sociale gevolgen voort die P. Tansi predikte, zoals de harmonie en de broederschap onder de mensen en het belang van een georganiseerde en ijverige arbeid. Tegelijkertijd hechte hij belang aan de eerbiediging van de eigendom, de waardering voor de eenvoud, de armoede en zuiverheid van de zeden. Nooit aflatend was zijn inzet voor de verdediging van de waardigheid van de vrouw, te beginnen met de opvatting die ten grondslag lag aan de uitdrukking, die gebruikt werd in de Ibo-taal, om zijn eigen vrouw aan te duiden: "De persoon die thuis woont." P. Tansi wierp tegen: "Nee, het is je vrouw, je betere helft, deel van je eigen lichaam."

Mariangela Mammi

(Vertaald uit het Italiaans door R. Buccolini)

(wordt vervolgd)