Italiano Español Nederlands Français
Home arrow Missionaire en spirituele profielen arrow De smaak van de trouw/7
Afdrukken Verzenden naar een vriend

Missionaire en spirituele profielen
 


 

DE SMAAK VAN DE TROUW/7

Leven en marteldood van de zalige zuster

Maria Clementina Anuarite Nengapeta

 

De voortgezette lezing van de akten van het zaligverklaringsproces van Anuarite heeft ons veel getuigenissen laten zien die, hoewel spontaan bijna monotoon overeenstemden in een uitermate eenvoudige en essentiële notitie bij het leven en de dood van de jonge Congolese martelares: de rijkdom aan innerlijkheid van Anuarite werd vooral samengevat in haar armoede van hart en haar trouw. Daarom hebben wij er de voorkeur aan gegeven de gebeurtenissen te reconstrueren en haar zelf en hen die haar hebben gekend, te laten spreken.

In een tijd waarin de druk van de "cultuur van het voorlopige" niet helpt om definitieve keuzes te maken, eens en voor altijd het leven op de liefde te zetten, zoals de werkzaamheden van de door paus Franciscus georganiseerde synode over de jongeren onderstrepen[1], is het getuigenis van trouw van Anuarite zeer actueel.


De smaak van de armoede en de trouw

Anuarite is martelares, dat wil zeggen getuige van de Liefde. Onze tijd heeft waarlijk meer behoefte aan getuigen dan aan leermeesters[2].

Zoals dat geldt voor Maria, een jonge vrouw die met haar "ja" het binnenkomen van God in de geschiedenis mogelijk heeft gemaakt, zo heeft Anuarite, een jong meisje uit het oerwoud, een nieuwe bladzijde in de geschiedenis van de Kerk van Afrika geopend.

Bibliotheken en universiteiten denken nu nog na over de rijkdom en het onpeilbare mysterie van dat "ja" van Maria, van de anawim, de arme.

Ook Anuarite heeft evenals Maria geen theologie ontworpen. Zij toont zich, toont niet aan; zij is de vrouw van het totaal uitgedrukte, van de niet manipuleerbare transparantie.

Zij begrijpt de symbolische taal en voor een Mariabeeldje dat diep in een verborgen zak van haar kleed zat, begint zij haar leven te riskeren, omdat dat eenvoudige object haar diepste werkelijkheid vertegenwoordigde.

Anuarite is symbolisch, maar niet dubbelzinnig; haar schoonheid is juist spontaneïteit en armoede. De confrontatie met Anuarite laat deze armoede proeven en roept ieder van ons op tot bekering.

Anuarite: een bevragen van allen

Anuarite bevraagt Afrika, zoals wij hiervoor hebben onderstreept, met haar evangelische vrijheid ten overstaan van haar cultuur en de familie waar zij vandaan komt, met haar waardigheid als vrouw, religieuze, bruid van Christus, haar trouw tot aan de marteldood toe.

Anuarite bevraagt echter ook het Westen, de landen van het zogenaamde "gevestigde christendom", die in hun zekerheid en narcisme "als christenenen insliepen" en wakker worden om geëvangeliseerd te worden. Wat plotseling leek te gebeuren, is de vrucht van een lang proces dat van hen vraagt de weg opnieuw te beginnen in dialoog en in gemeenschap met de jonge Kerken en vooral met een vernieuwd elan van heiligheid.

De herinnering aan en het verhaal van het leven van de heiligen worden door het huidige leergezag voorgehouden als een bevoorrecht instrument van nieuwe evangelisatie[3]. In deze zin kan de geschiedenis van Anuarite het Westen helpen om opnieuw de schoonheid en de eenvoud van de liefde te ontdekken van een meisje zoals de anderen, maar dat in staat is geweest trouw te blijven aan haar engagement en daarvoor ook de dood aanvaardde. Zij kan ieder moreel relativisme helpen overwinnen van een postmoderne cultuur die een idee van het leven als een verzameling van ervaringen, van een "vloeibare liefde"[4] propageert.

Anuarite biedt ons daarentegen het gebeuren van een unieke Liefde, die in staat is tot trouw tot aan de dood toe en daaroverheen. Zij heeft de zekerheid dat alleen een liefde die in staat is door lijden en kruis heen te gaan, kan voeren tot het ware geluk en de volle waardigheid van de persoon kan verwezenlijken. Zij is dus niet alleen een model voor religieuzen, maar ook voor christelijke echtgenoten en voor heel de universele Kerk[5].

Anuarite is arm, zij heeft alles gekregen en weet samen te delen, en daarbij bewaart zij het vermogen van de verwondering. Armoede en verwondering maken van haar een zon die vreugde uitstraalt; zij weet immers te juichen om het eenvoudige geschenk van een fluorescerend Mariabeeldje (van 8 eurocent preciseert veelbetekenend een biografie), dat een Italiaanse zuster van een orde van de oude christenheid haar heeft gegeven.

Zij heeft dus de verwondering die bestaat uit het zich met weinig tevreden stellen, en het verlangen naar alles dat armoede is, maar geen middelmatigheid. En zij zal totaal weten te zijn door alles van haar Bruidegom te omarmen: vreugde en lijden, Tabor en Getsemani.

Anuarite heeft de Christus, tegenwoordig in de armen omarmd: zij heeft bij voorkeur de zwaksten, de armen van de armen, liefgehad. Zij raakt zo de meest intieme snaar van de christelijke roeping, omdat wij in de avond van het leven op de liefde zullen worden geoordeeld.

Zij besmet ons met de liefde voor haar volk en haar land, een Afrika vol vreugde, verdriet en tegenstellingen. Zij bevordert een authentieke bevrijding van de Afrikaanse mens, een bevrijding van het tribalisme en de angst voor tovenarij, die het hem anders zouden vastnagelen op de onmogelijkheid van een nieuw leven; zij handelt met evangelisch instinct zonder ideologische breuken te creëren, door uit liefde voor concrete gezichten situaties te veranderen en te doorbreken.

Authentiek Afrikaans van karakter en in de uitdrukking van haar jonge en enthousiaste geloof, nodigt Anuarite ons uit om ons te verenigen met de dans van de jeugd van het Afrikaanse christendom op het ritme van haar hoop.

Zij vervalt echter niet in een liefde tot de armen als sociologisme of romanticisme, maar zij stelt zich de fundamentele vragen: waarom en voor wie zet ik mij in ten gunste van de armen? Yezu Tu, de liefde tot Jezus alleen, is voor haar geen in zich opsluiten in intimisme dat een verraden van Christus en haar volk zou betekenen, het is integendeel beschikbaarheid om hen te dienen, zoals Hij het zal willen.

Anuarite geeft aan Christus de sleutel van haar hart, zij vertrouwt aan Hem haar jonge leven, haar verleden en de toekomst die zich voor haar opent, toe, opdat Hij met haar kan doen wat Hij zal willen.

En de Heer zal Anuarite roepen om in het martelaarschap "zaad" van andere christenen te zijn. Haar naam, bij het volksfeest van haar zaligverklaring gezongen op het ritme van de tamtams, heeft nieuwe hoop gegeven voor de Afrikaanse jongeren.

Anuarite zegt tegen hen voor altijd dat zij trouw kunnen zijn, omdat zij het geweest is.

Heb lief en de woestijn zal bloeien

Het is de zekerheid van de mystiek van Anuarite: die druppel bloed van Christus werd ook voor haar vergoten, voor alle zwarte mensen. Het is de dwaasheid van haar God: arm, zondares, menselijk zeer zwak, bijna verachtelijk, met dat lange hoofd op de wijze van haar stam..., en toch is zij uitgekozen, uitzinnig bemind door de Koning. En haar leven noch het sterven interesseert haar ook maar iets, als het niet voor Hem is.

Anuarite is dus diepgaand en raakt mystieke toppen, maar zij blijft verbonden met het concrete leven; haar mystiek is objectief en weet zich te onderwerpen aan het oefenen in de deugden en de dagelijkse inzet. Zij is diepgaand, maar uitermate eenvoudig en zij nodigt ons uit om ook bij een uiterste complexiteit van de gebeurtenissen evangelisch eenvoudig te worden.

Zij is totaal, zoals dat de hartstocht van een neofiet weet te zijn. De taal van Anuarite is immers alleen maar begrijpelijk in de woestijn die naar de tijden van de jeugd terugvoert, waar de Heer tot zijn Bruid kan spreken, die van iedere historische en culturele zekerheid is ontdaan.

Het luisteren naar Anuarite is dus een mogelijkheid voor een vernieuwd leven. Zij laat ons geen schema's na om te volgen. Zij zegt eenvoudigweg tot ons: heb lief en je zult begrijpen wat ik tegen je zeg; heb lief en de woestijn zal bloeien.

Antonietta Cipollini

 (Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)



[1] Vgl. Document ter voorbereiding van de 15de Gewone Algemene Vergadering van de bisschoppensynode over het thema "De jongeren, het geloof en de onderscheiding van de roeping" (13 januari 2017), op www.vatican.va

[2] Vgl. Paulus VI, Evangelii nuntiandi, 41.

[3] Vgl. 13de Gewone Algemene Vergadering van de bisschoppensynode, Boodschap aan het volk van God, nr. 5, op www.vatican.va

[4] De uitdrukkingen: vloeibare maatschappij, vloeibare moderniteit, vloeibare liefde zijn van de socioloog Zygmunt Bauman, vgl. Z. Bauman, Amore liquido. Sulla fragilità dei legami affettivi, Editori Laterza, Roma-Bari 2010.

[5] Voor de actualiteit van het getuigenis van Anuarite, vgl. A.B. Hernández, Fiel hasta la muerte, Vida y espiritualidad de la beata María Clementina Anuarite Nengapeta, Ed. Mundo Negro, Fatigado-Madrid 2005.



14/07/2018

 
Website van de missionaire Gemeenschap Redemptor hominis