Italiano Español Nederlands Français
Home arrow Missionaire en spirituele profielen arrow De smaak van de trouw/6
Afdrukken Verzenden naar een vriend

Missionaire en spirituele profielen
 


 

DE SMAAK VAN DE TROUW/6

Leven en marteldood van de zalige zuster

  Maria Clementina Anuarite Nengapeta

 

De gewelddadige en zegevierende dood van de Dienares Gods Anuarite Nengapeta is zeker als een licht dat straalt in de duisternis en dat dus een onsterfelijke gedachtenis verdient in de kerkelijke en burgerlijke gemeenschap, opdat in onze tijd en in de toekomst haar deugden, haar menselijke en christelijke hoedanigheden worden voorgehouden. Deze mogen niet worden veronachtzaamd, als men werkelijk de waardigheid en de vrijheid wil bevorderen van de mens die tegelijkertijd burger van de aarde en kind van God is op weg naar het hemelse Jeruzalem[1].




De mooie Bruid

Op het moment dat zij in haar eenzaamheid antwoordt, wordt Anuarite van een angstig iemand die zij was, moedig, bijna vermetel. Anuarite doet zich ten volle voor als degene die de spot drijft met de oorlog en zonder met haar ogen te knipperen deze trotseert. Voor haar is het het ogenblik om "publiek het geloof in Christus te verkondigen"[2], het is het uur van de strijd. Het "onder vier ogen" met God, met die Yezu Tu, is de scheiding die Clementina boven de middelmatigheid uit tot stand brengt met het elan van het geloof en de liefde[3].

Er vindt een zich losmaken van de medezusters plaats. Een hoofd van de Simba- rebellen, kolonel Olombe, roept Anuarite en zuster Jean-Baptiste. Hij moet de functie van "Griso" spelen: Anuarite bij kolonel Ngalo brengen, waarbij hij zuster Jean-Baptiste voor zichzelf bewaart.

Beter sterven dan de liefde verraden: Anuarite verzet zich krachtig en weigert naar Ngalo te gaan.

Omdat hij haar niet naar Ngalo kan brengen, wordt Olombe ten opzichte van de reactie van Anuarite nog koppiger en besluit haar voor zich te houden en brult als een "leeuw": "Vannacht zul je mijn vrouw zijn"[4].

Anuarite raakt niet in de war ten opzichte van de hoon van Olombe, die haar eraan herinnert dat zij vervolgens niet zo mooi is met dat lange hoofd[5].

Zij weet dat zij, hoewel arm... zondares..., de mooie Bruid is: zij is door de Koning uitgekozen.

Zij wordt evenmin bang ten opzichte van de bedreigingen met de dood en antwoordt onmiddellijk: "Je m'en fous". Dat interesseert me niet, dat lap ik aan m'n laars.

Kolonel Olombe slaagt er niet in zuster Clementina en zuster Jean-Baptiste in de auto te laten stappen; zijn reactie wordt furieus en hij begint als een razende met de kolf van zijn geweer te slaan.

Zuster Jean-Baptiste valt door de slagen flauw op de grond. Anuarite kan en wil zich niet beschermen en zegt: "Sla maar tot het uiterste, want zo heb ik het gewild"[6].

Anuarite bevestigt zo dat zij zich ervan bewust en vrij was de dood te accepteren om de sacraliteit van haar lichaam, tempel van de Heilige Geest (vgl. 1 Kor. 6, 19), en haar maagdelijkheid te verdedigen, die zij had aangeboden aan de goddelijke Bruidegom, die zij met onverdeeld hart boven alles heeft bemind[7].

De moeder-overste komt weer bij, slaat haar armen rond de borst van Olombe in een wanhopige poging hem tegen te houden, maar hij blijft Anuarite met een schop slaan en gaat tegen haar te keer ondanks dat haar hoofd door de klappen is toegetakeld.

Voordat zij zonder een kreet van pijn te slaken op de grond valt, mompelt Anuarite: "Ik vergeef je, omdat je niet weet wat je doet"[8].

Olombe barst dan uit in een van de hysterische crises die in veel verhalen van de Simba rijkelijk aanwezig zijn: "Van beul veranderde hij plotseling in wat Manzoni ‘de ongerechtige die sterk is' noemt en die het slachtoffer kan uithangen juist terwijl hij de zwakke onderdrukt"[9].

Olombe roept immers de hulp in van zijn Simba's tegen "de geëvolueerde meisjes" die hem zouden willen doden. Hij geeft opdracht haar met het lemmet van hun mes te doorboren en zij doen dat meerdere malen. Ten slotte maakt hij er zelf een einde aan met zijn geweer.

Anuarite bereikt het hoogtepunt van haar marteldood met de woorden die van de eerste martelaar Stefanus waren; zij verbindt namelijk de twee dragende assen van haar leven: de verticale lijn, de liefde vor Yezu Tu, en de horizontale lijn, de liefde voor haar broeders en zusters. "Ik vergeef je...". Die lijnen snijden elkaar in het kruis, in de grenzeloze liefde.

Alle geslachten zullen mij zalig prijzen

De dood van Anuarite maakt de woorden van Tertullianus actueel, volgens welke het bloed van de martelaren zaad van andere christenen is. Terwijl zij sterft, zingen de zusters immers het Magnificat, vervuld van een nieuwe kracht, terwijl ook zij bereid zijn naar het voorbeeld van Anuarite te sterven.

Het eerste wonder van Anuarite was juist de moed die zij haar medezusters gaf, en het feit dat niemand van hen werd verkracht, ondanks dat zij de hele nacht werden geslagen en aan elke kwelling werden onderworpen[10].

De zusters die deze gebeurtenissen hebben meegemaakt, bevestigen zonder aarzeling dat de dood van Anuarite hun de genade en de kracht gaf de slagen en de bedreigingen van de Simba-soldaten te weerstaan. Zich bewust van het feit dat Anuarite als martelares was gestorven, namen zij vervolgens haar met bloed bevlekte schort, haar sandalen en haar sluier, die zij nu nog bewaren als relikwieën.

De zusters trachtten het lichaam van Anuarite, zoveel ze konden, weer in orde te brengen en lieten het beeldje van de Maagd van Lourdes in de zak van haar kleed zitten. Dankzij dit beeldje zal zij naar haar exhumatie worden herkend.

Toen de zusters vervolgens werden vrijgelaten, konden zij immers niet het lichaam van Anuarite meenemen.

De Simba-hoofden bevalen Anuarite in de rivier te gooien om door de vissen te worden opgegeten. Het hoofd van de grafdelvers wilde dat echter niet doen uit respect voor haar status van religieuze en hij begroef haar integendeel stiekem naast de algemene grafkuil.

Zes maanden later had zich het bericht van de marteldood van Anuarite aanzienlijk verbreid in de stad Isiro en omgeving. De zusters van de Heilige Familie begonnen te zoeken naar haar stoffelijke resten, iets dat op veel moeilijkheden stuitte, maar ten slotte mogelijk werd gemaakt dankzij het hoofd van de grafdelvers die haar moedig apart had begraven en die de plaats van haar graf aanwees.

Vandaag worden de resten van Anuarite bewaard in Isiro en de fases van haar lijdensweg zijn een plaats voor pelgrimstochten geworden. In het bijzonder het Maison Bleu, de plaats van haar marteldood, is haar eerste nationale heiligdom geworden.

Of het nu op de plaats zelf is waar Anuarite viel onder de slagen van kolonel Olombe en die wordt aangegeven door een kruis, of in het kamertje van het oratorium waar zij enkele minuten later de geest gaf, talrijke gelovigen die op bezoek komen, kunnen getuigen van de genadegaven die zij hebben ontvangen op voorspraak van deze jonge vrouw, die uit liefde voor Christus en met trouw aan haar geloften de eerste dochter-martelares van het Kongolese volk werd.

Het zal immers vooral het geloof van het volk van God, dat haar onmiddellijk als martelares heeft erkend, zijn dat de promotoren ertoe zal brengen de getuigenissen te verzamelen voor de zaak van de zaligverklaring van Anuarite.

Olombe, de moordenaar van Anuarite, heeft zelf getuigenis afgelegd op het zaligverklaringsproces en het wezenlijke bevestigd van de omstandigheden en de redenen van de dood van Anuarite, er ten slotte aan toevoegend: "Na twee dagen was de uitwerking van de drugs voorbij en heb ik begrepen dat ik slecht had gehandeld... Ik heb van zuster Anuarite gedroomd, die mij heeft gezegd te bidden. ... In Bafwabaka heb ik de zusters om vergiffenis gevraagd. De zusters hebben mij geantwoord dat zij mij vergaven en dat ik God om vergiffenis moest vragen. In 1966 ben ik gearresteerd door het nationale Kongolese leger en in Isiro door generaal Yossi Malasi gevangengezet. Ik ben in Kisangani als rebel ter dood veroordeeld. In 1967 heb ik ten tijde van de affaire Schramme in het nationale leger gestredenen en daardoor is mijn straf omgezet in vijf jaar gevangenis, die ik heb doorgebracht in de gevangenis van Ndolo[11].

Olombe bevond zich op de dag van de zaligverklaring van Anuarite in Kinshasa onder de menigte.

Antonietta Cipollini

 (Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)



[1] Vgl. Sacra Congregatio pro Causis Sanctorum, Isiren.-Niangaraën. Decretum Canonizationis Servae Dei Mariae Clementinae (in saeculo: Alfonsinae Nengapetae Anuarite), Sororis professae Congregationis a Sacra Familia, in AAS 77 (1985) 94.

[2] Sacra Congregatio pro Causis Sanctorum, P.N. 1218, Isiren.-Niangaraën. Canonizationis Sororis Mariae Clementinae Anuarite Nengapeta, religiosae congregationis sororum a Sacra Familia, in odium fidei, ut fertur, interfectae (+ 1 dec. a. 1964). Positio super martyrio, Tip. Guerra, Roma 1983 (in het vervolg: Positio), Summarium, 208.

[3] Positio, Informatio, 41.

[4] Vgl. het getuigenis van Olombe, de moordenaar. "Toen ik zag dat zij Ngalo had afgewezen, heb ik haar in mijn kamer genomen en wilde ik met haar in mijn bed slapen, maar zij weigerde. Ik heb haar niet willen dwingen. Ik heb haar gezegd dat zij zou sterven, als zij weigerde. Zij heeft mij geantwoord: ‘Dat interesseert me niet'... Zuster Clementine is gedood, omdat zij eerst weigerde de vrouw van Ngalo te zijn en vervolgens van mijzelf'", Positio, Summarium, 186.

[5] Anuarite was bij de geboorte onderworpen geweest aan de traditionele "behandeling" van de schedel op de wijze van de Mangebétu-stam, vgl. R.F. Esposito, Sr. M. Clementina Anuarite Nengapeta, vergine en martire zairese, Edizioni Paoline 1978, 32-33.

[6] Positio, Informatio, 55.

[7] Vgl. Sacra Congregatio pro Causis Sanctorum, Isiren.-Niangaraën. Decretum..., 93.

[8] Positio, Informatio, 25, 55.

[9] R.F. Esposito, Sr. M. Clementina Anuarite..., 194.

[10] Vgl. Positio, Summarium, 88-89, 105.

[11] Vgl. Positio, Summarium, 187, vgl. ook O. Matungulu, Bienheureuse Anuarite l'Africaine et son maître spirituel, Editions Loyola, Kinshasa 1997, 80-81. Ter nadere informatie: Jean Schramme nam in 1967 met zijn milities deel aan de staatsgreep van Moïse Tshombé tegen Mobutu.




12/07/2018

 
Website van de missionaire Gemeenschap Redemptor hominis