Italiano Español Nederlands Français
Home arrow Missionaire en spirituele profielen arrow De smaak van de trouw/4
Afdrukken Verzenden naar een vriend

Missionaire en spirituele profielen
 


 

DE SMAAK VAN DE TROUW/4

Leven en marteldood van de zalige zuster

  Maria Clementina Anuarite Nengapeta

 

Het lezen van haar dagboek, getuige van haar laatste levensjaren, laat ons zien dat Anuarite zeer is gerijpt.

Door een verdieping en een voortgaande zuivering, zonder uitsluiting van enige dimensie van het gemeenschapsleven en het pastorale leven, komt zij tot de kern van haar roeping: "De Heer als een Bruidegom en wat de Heer liefheeft, liefhebben"[1]. Haar voorbeeld van een dagelijkse marteldood is derhalve zeer actueel voor het religieuze leven, in het bijzonder voor Afrika, nog eerder dan het getuigenis, afgelegd met het geven van haar leven.



Wa Mungu tu: alleen voor God

Het dagboek van Anuarite, een schriftje met een zeer gevarieerde inhoud, getuigt van haar inzet voor schoolkinderen (er zijn pedagogische overwegingen en het voorbereiden van spelletjes), voor de jongeren van de Xaveri-groepen die zij volgde, voor de keuken van de gemeenschap. Dit alles werd door Anuarite gedaan met een diepe geest van dienstbaarheid, omdat, zoals ze schreef: "Er niets kleins voor het aangezicht van God is, als je het uit liefde doet"[2].

Er zijn veel aantekeningen die door de zalige tijdens retraites werden gemaakt. Opmerkingen over de gehoorzaamheid en het religieuze leven staan door het hele dagboek heen, vooral als men de periode bekijkt die gaat van 1963 tot 1964; zij wijzen op een beproefde geestelijke rijpheid. Enkele aantekeningen geven de datum aan, andere niet; maar deze notities zijn hoe dan ook doorlopend geschreven.

Anuarite stelt zich op enkele bladzijden van dit dagboek wezenlijk de fundamentele vragen over het gewijde leven: "Waarom ben ik hier gekomen, om wie te volgen? De andere zusters? De oversten? De mijnen? De kinderen? Alle mensen? Helemaal niet. Ben ik misschien niet gekomen voor mijn enige Geliefde, Jezus?"[3].

Datgene waarvoor zij bewust had gekozen, lijkt haar opnieuw als een bliksemschicht te treffen: "Gewijd! Aan God alleen (Wa Mungu tu), niet aan de mensen. Ik, arme ik, zondares ben uitgekozen...". "Onze toestand is die van een meisje dat door de Koning is uitgekozen om zijn Bruid te zijn". En de heilige kleine Theresia van het Kind Jezus nazeggend, verklaart zij: "Onze roeping is de liefde". Ten slotte onderstreept zij dat de Heer vraagt dat wij alles voor Hem opofferen, "zelfs het offer van onze persoon"[4].

De reductio ad unum, deze ene liefde voor de Heer, duidt derhalve het begin aan van de geestelijke opgang naar de marteldood van Anuarite. Deze totale liefde voor de Persoon van Christus zal in gemeenschap van ruimte en tijd met de heiligen van alle plaatsen en tijden haar de taal van de heilige Agnes, de heilige Maria Goretti ... laten spreken en voegt haar met haar Afrikaanse kenmerk toe aan het koor van de schare der martelaren.

De Bruidegom is de gemeenschappelijke liefde die een dergelijke symfonie mogelijk maakt. Anuarite spreekt met haar Bruidegom teder van hart tot hart in het gebed: "Op het uur van de meditatie moeten we gelukkig zijn: het is de tijd van rust en onderhoud met de Heer, juist als twee verloofden die samen praten zonder te letten op de inspanning en de moeite die ze doen. Als jij je op het uur van het gebed lauw voelt, moet je de moed niet verliezen. Laten wij blijven smeken. Ook als je hart dor is, beperk je ertoe te smeken. De Heer zal zich verwonderen en zeggen: 'Ook al keer ik haar de rug toe, zij wordt niet moe'"[5].

Anuarite onderstreept deze voorrang van het onderhoud in het gebed op andere activiteiten: "Jezus zal op een dag tegen ons zeggen: 'Jij hebt veel tijd voor anderen gehad, maar voor Mij had je geen tijd'"[6].

De sleutel van het hart

In het licht van die voorrang van de sequela Christi heroverweegt Anuarite ook haar woelige gemeenschapsleven"[7]: "Heb ik misschien niet mijn geloften afgelegd? Ook al zijn de oversten boosaardig, ik gehoorzaam. Zal ik, omdat de anderen het doen, het ook doen? Mijn taken en dergelijke dingen verraden? Heb ik mij misschien aan de oversten toegewijd? Aan anderen? Aan hun zaak? Ik heb mij alleen aan Jezus gewijd. Dus zal ik vanaf vandaag Hem proberen te behagen en te erkennen dat alles wat mij overkomt, zijn wil is"[8].

De kuisheid, als volmaakte vereniging met Christus, verwijst haar derhalve naar de gehoorzaamheid en deze laatste opnieuw naar de kuisheid en vervolgens naar de armoede. Zij schrijft: "En als ik de gelofte van gehoorzaamheid in acht neem, zal ik ook die van armoede in acht nemen, omdat ik mij zonder onrust leg in de handen van mijn oversten"[9].

Als Anuarite problemen had met wat men van haar vroeg, discussieerde zij op een intelligente manier een beetje, maar uiteindelijk gehoorzaamde zij[10]. Zij gehoorzaamde met grote en soms bittere helderheid ook aan wat niet overeenkwam met haar zienswijze.

In de interpretatie van haar leven als een huwelijk vond zij de weg van trouw aan het religieuze leven en een verklaring voor enkele negatieve aspecten van haar cultuur, aspecten die zij in haar gezin, waarin zij haar jeugd had doorgebracht, met gescheiden ouders had ervaren: "De oversten hebben hun gebreken, wij zullen verdiensten hebben, als wij aan hun orders zullen gehoorzamen, zonder ons te fixeren op hun gebreken. Zij leren ons alleen maar kennen in het uur van de arbeid. Hetzelfde gebeurt tussen gehuwde personen: de echtgenoot leert zijn vrouw alleen maar kennen, wanneer zij zwoegt en hij honger heeft. Wanneer hij echter goed verdient, steekt hij het in zijn zak zonder zelfs mar aan zijn echtgenote te denken. Datzelfde overkomt mij. Ik zal me inspannen (de situatie) te accepteren om aan niemand anders dan alleen maar aan Jezus te behagen"[11].

Voor Jezus boog zij dus: "Als de oversten verwijten tot je richten of je vernederen, probeer jij je te verdedigen. Dat betekent dat je nog geen nederigheid hebt"[12].

Alvorens in de marteldood "tarwe van God" te worden, kastijdt Anuarite zich, zij doet dus haar geestelijke oefening in de gehoorzaamheid.

Zij weet dat haar Heer wil dat zij arme en volgzame klei is die Hij kan vormen, zoals Hij wil: "Jezus wil dat ik Hem de sleutel van mijn hart geef: deze sleutel is mijn vrije wil"[13].

En zo kan Jezus doen met deze zielen wat Hij wil zo schrijft Anuarite ook nog anders, als Hij geen nederigheid vindt, zal Hij tot zijn broze Bruid zeggen: "Het feit dat zij aan de deur van mijn barmhartigheid zal komen huilen, zal haar niets helpen; Ik zal niet naar haar luisteren"[14]. En zij spoort derhalve aan: "Jij hebt Hem met je zonden beledigd; trek nu zijn barmhartigheid aan door je te vernederen; Hij zal verzoend worden"[15].

Laten wij dus de voortgang van Anuarite naar de marteldood zien in het geheel beschikbaar worden. Zij heeft de armen, hart van Christus en de Kerk, liefgehad; zij heeft Christus boven alles liefgehad, omdat Hij met jaloerse liefde bemint[16].

Zij bereidt zich op het Magnificat voor dat haar medezusters zullen zingen gedurende haar marteldood, door eenvoudig "Ecce" te zeggen[17]. Zij durft evenmin de zin van de Moeder Gods, die zij met roerende eenvoud liefheeft, af te maken.

Anuarite bereidt zich zonder enige restrictie voor op de grootste liefde: het eigen leven geven.

Voorbeeld van dagelijkse heiligheid

De diepte van dit innerlijk leven van Anuarite dat haar op de marteldood heeft voorbereid, is een zeer welsprekend voorbeeld voor het religieuze leven in Afrika, in het bijzonder haar eenvoudige en trouwe liefde als bruid van Christus, haar voorliefde voor de armsten, de radicaliteit ten opzichte van familie waar ze vandaan kwam.

Men mag bovendien haar vrijmoedigheid en vrije en volgzame gehoorzaamheid binnen de congregatie niet vergeten, haar afwijzen van iedere discriminatie en etnische begunstiging in het religieuze en pastorale leven, haar getuigenis van vergeving omwille van gerechtigheid en vrede.

Vanaf haar dood en zaligverklaring wordt Anuarite beschouwd als een voorbeeld voor het religieuze leven van Afrika, een krachtige oproep om de rampen de het teisteren, te genezen en opdat het religieuze leven getuigenis aflegt van radicaal evangelisch leven[18].

In het bijzonder in de Congo blijven de religieuzen bidden voor de heiligverklaring van de zalige, voor een nog grotere kerkelijke uitstraling van haar deugden.

Antonietta Cipollini

 (Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)




[1] Vgl. Johannes Paulus II, Homilie voor de zaligverklaring van Maria Clementina Anuarite op het Hoogfeest van de Tenhemelopneming van de Heilige Maagd Maria, Kinshasa-Zaïre (15 augustus 1985), op www.vatican.va

[2] Sacra Congregatio pro Causis Sanctorum, P.N. 1218, Isiren.-Niangaraën. Canonizationis Sororis Mariae Clementinae Anuarite Nengapeta, religiosae congregationis sororum a Sacra Familia, in odium fidei, ut fertur, interfectae (+1 dec. a. 1964). Positio super martirio, Tip. Guerra, Roma 1983 (in het vervolg Positio), Documenta, 207. Het dagboek van Anuarite, vertaald vanuit de "beëdigde" transcriptie voor het proces, is van blz. 207 tot blz. 208 van de Documenta geclassificeerd.

[3] Positio, Documenta, 218.

[4] Positio, Documenta, 215.

[5] Positio, Documenta, 210-211.

[6] Positio, Documenta, 208.

[7] Wanneer men deze bladzijden van Anuarite leest, moet men in overweging nemen dat de jonge congregatie van de zusters van de Jamaa Takatifu, waar zij deel van uitmaakte, een moeilijke periode doormaakte vanwege de overgang van de leiding van de Belgische oversten naar die van de Congolese oversten.

[8] Positio, Documenta, 213.

[9] Positio, Documenta, 209.

[10] Vgl. Positio, Summarium, 117.

[11] Positio, Documenta, 218.

[12] Positio, Documenta, 211.

[13] Positio, Documenta, 218.

[14] Positio, Documenta, 217.

[15] Positio, Documenta, 216.

[16] Vgl. Positio, Documenta, 215.

[17] Positio, Documenta, 208.

[18] De desbetreffende verklaringen en initiatieven van de oversten en hogere oversten van Congo-Kinshasa zijn talrijk. In 2006 zeiden de hogere oversten: "Ons volk verwijt ons een run op macht, bezit (van materiële goederen, geld, enz.) en diploma's. De bevolking is niet tevreden over ons, wanneer wij een weinig evangelische levensstijl laten zien, met regionalistische of tribale neigingen, of wanneer wij vervallen tot esoterisme en bijgeloof. ... Laten wij de zalige Anuarite Nengapeta tot voorbeeld nemen, die haar leven 40 jaar geleden heeft gegeven", vgl. Afrique/RD Congo "Que la Bienheureuse Aunarite Nengapeta soit un exemple pour chacun de nous", disent les Supérieurs majeurs des Instituts de vie consacrée et des instituts de vie apostolique au Congo, in Agenzia Fides (27/1/2006), in www.fides.org./fr/news




04/07/2018

 
Website van de missionaire Gemeenschap Redemptor hominis