Italiano Español Nederlands Français
Home arrow Kennismaking met het godgewijde leven ▸ arrow Kennismaking met het godgewijde leven/6. Mannen en vrouwen van de Geest
Afdrukken Verzenden naar een vriend
 

Kennismaking met het godgewijde leven/6



MANNEN EN VROUWEN VAN DE GEEST

Het charisma van de Stichters


Dankzij het werken van de Heilige Geest worden in de loop der eeuwen steeds nieuwe mensen ertoe aangetrokken Christus te volgen in het godgewijde leven
[1]. Diezelfde Geest ligt aan de basis van de talrijke vormen van dat godgewijde leven dat zich vertakt, "als een boom geplant door God", op de meest verschillende en wonderbare wijzen[2].

Inderdaad, talrijk zijn in de Kerk de religieuze families, de ene verschillend van de andere, die volgens het eigen karakter van elk, de gave aanbrengen die door de Geest wordt opgewekt door middel van de persoon en het werk van "hoogstaande mannen en vrouwen"[3].

Het stichtingsgebeuren

De religieuze familie krijgt haar leven van de oorspronkelijke gave die de Geest, door haar, schenkt aan heel de Kerk, opdat ze zich voortdurend voedt aan het mysterie van Christus en intenser deelneemt aan zijn reddende zending.

We willen even stilstaan bij deze bijzondere "gave", die gewoonlijk verleend wordt door de bemiddeling van een Stichter of Stichteres, en die aan de basis ligt van het bestaan van een nieuwe religieuze familie en de bron is van haar handelen.

In de algemene betekenis is de "Stichter" de persoon op wie de intuïtie, de inspiratie, het oorspronkelijk project van de instelling teruggaat; het is de onmiddellijke ontvanger van een charisma[4], dat in de religieuze families een collectieve dimensie heeft.

In de jaren na het Concilie werd er veel geschreven over de Stichters en hun projecten. Zij zijn voorwerp van een verdiepte theologische reflectie geweest[5]. De Instituten van godgewijd leven hebben veel gedaan om opnieuw het charisma van hun Stichters te ontdekken en zich verder te voeden aan hun oorspronkelijke inspiratie. De algemene kapittels werden samengeroepen, de verschillende Constituties werden geactualiseerd en de bronnen van hun oorsprong werden opnieuw bestudeerd.

De religieuze families werden gekenmerkt door een grote inzet, die verzocht, ondersteund en bevestigd werd door de kerkelijke overheid; deze inzet was wezenlijk gericht op het verdiepen van de eigen charismatische wortels, hoewel dit niet altijd betekende dat ze weer tot het leven gewekt werden.

Het charisma van de Stichter wordt in de kerkelijke documenten gedefinieerd als "een ervaring van de Geest"[6], die het stichtingsgebeuren tot stand brengt voor heel de religieuze familie; de volgelingen van alle tijden en van alle plaatsen worden uitgenodigd hieraan deel te nemen.

Het is niet altijd gemakkelijk met duidelijke en afgebakende categorieën het profiel uit te leggen van deze gave, die aan de Stichters verleend werd en die erop gericht is de identiteit van hun families te kenmerken. In dit typisch charismatisch domein helpt vaak de ervaring, méér dan het intellect, om deze realiteit nauwkeurig te begrijpen.

Het charisma van de Stichter is een inspiratie, een oorspronkelijke intuïtie die voortkomt uit de Geest. Deze stelt hem in staat van dichterbij een aspect van de Heer waar te nemen, op een evidentere manier één van zijn "gelaatstrekken" te zien, die vaak beantwoordt aan een kerkelijke nood van zijn tijd.

Elke gave van God is in wezen niets anders dan een openbaring van Hemzelf die iets van Zijn mysterie laat verstaan; een aspect, misschien verwaarloosd of terzijde gelegd, in het kerkelijk bewustzijn van een bepaald historisch moment.

Wanneer bijvoorbeeld Sint Franciscus door een bijzondere genade in zijn binnenste het gelaat van de "arme" Christus ziet, neemt hij in het mysterie van de Heer op de diepste manier het aspect van zijn armoede waar. Dit aspect was toen zeker bekend, maar het was "verborgen" geraakt in de kerkelijke samenleving van zijn tijd, die ervan hield Christus als "Koning" te herkennen en te vereren, en waarrond men een tijdelijke, vaak corrupte macht  had opgebouwd.

Dankzij de "verlichting" die hij ontving, slaagt Franciscus erin onder het voorkomen van de Koning de armoede van God te ontwaren, en het mysterie van de kénosis van de Heer waar te nemen. Dit "visioen" is een ervaring die mogelijk gemaakt wordt door de gave van de Heilige Geest, die  in hem ook het persoonlijk antwoord opwekt, nl. het verlangen de arme Christus na te bootsen en in alle armen Zijn gelaat te zien.

Nieuwigheid en lijden

Het charisma van de Stichter kan figuurlijk vergeleken worden met een "sleutel" die een toegangspoort opent naar het mysterie van de Heer, hoewel in zijn globaliteit, maar toch onder een bijzonder licht. Hieruit komt een "verlichting" voor die zich vertaalt in een oproep, eerst persoonlijk en daarna collectief, én in een zending die in de Kerk ontwikkeld moet worden.

De poort die met de sleutel kan geopend worden, is altijd  de "enge deur" waarvan het evangelie spreekt; om erdoor te kunnen, worden nauwkeurige eisen tot navolging gesteld.

Het zal er inderdaad om gaan zich steeds daarnaar te schikken, en op een coherente manier alle elementen te ontwikkelen, om trouw het evangelisch project dat door de Geest via de Stichter werd opgewekt, te actualiseren. Dit alles eist, zoals we verder zullen zien, een begrijpen en een doordringen, en de ontwikkeling hiervan is complexer  dan een eenvoudig intellectueel kennen.

We kunnen ons het charisma van de Stichter voorstellen als een genetische code die het leven van de nieuwe familie en van haar leden, hun apostolische stijl, hun geest en de gemeenschapsstructuren zal kenmerken.

De profetische dimensie van het charisma van de Stichter creëert steeds een "nieuwigheid" in het leven van de Kerk. Dikwijls verstoort ze de gangbare opvattingen en de vastgelegde criteria door moeilijkheden te veroorzaken, daar waar het niet gemakkelijk is onmiddellijk het werken van de Heilige Geest te herkennen.

Dit alles veroorzaakt dat soort lijden, dat de levens van de Stichters steeds in overvloed getoond hebben in hun eigen ervaring, en dat in de geschiedenis van de charisma's de constante en hechte band van deze charisma's met het kruis aantoont[7].

Toch mag men niet geloven dat dit lijden enkel veroorzaakt wordt door de moeilijkheden voor de erkenning van het charisma ad extra, - d.w.z. buiten de groep -, vanwege de sociale en kerkelijke kringen, die soms hindernissen plaatsen, voordat ze het aanvaarden.

Vaak ook is het moeilijk ad intra - d.w.z. binnen de leden zelf van de nieuwe familie -, de volle aanvaarding van de gave van de Geest en van heel de dynamiek die het opgewekte evangelisch project vereist, te "verwekken".

Dit "verwekken" vereist van de volgelingen de trouw aan het stichtingsgebeuren en ook een creatief antwoord dat zijn ontwikkeling en zijn kerkelijke uitstraling toelaat.

Inderdaad, uit de impact van het leven van de Stichter en zijn oorspronkelijk charisma op het leven van de eerste groep volgelingen die tot interactie geroepen zijn, wordt de stichtingservaring van de nieuwe familie van godgewijd leven geboren. Zij is voorbestemd om een diep spoor over haar toekomstige ontwikkeling na te laten en de basis van haar charismatisch patrimonium tot stand te brengen, zoals we verder zullen analyseren.

Silvia Recchi




________________________

[1]
Vgl. Vita consecrata, 19.

[2] Vgl. Lumen gentium, 43.
[3] Vgl. Lumen gentium, 45; Perfectae caritatis, 1.
[4] Verschillende auteurs onderscheiden, op het vlak van begrippen, het "charisma van stichter", d.w.z. de gave die een persoon toelaat een religieuze familie te stichten, van het "charisma van de stichter", d.w.z. het oorspronkelijke specifieke kenmerk van het charisma, dat aan de basis ligt van die familie en dat haar identiteit kenmerkt. Vgl. A. Romano, I fondatori, profezia della storia, Ancora, Milano 1989, 153-159.
[5] Vgl., o.a. F. Ciardi, In ascolto dello Spirito. Ermeneutica del carisma dei fondatori, Città Nuova, Roma 1996.
[6] Mutuae relationes, 11.
[7] "Elk authentiek charisma brengt een  zekere gehalte aan onvervalste vernieuwing in het leven van de Kerk met zich mee, evenals een specifieke uitwerking, die misschien ongemakkelijk kan blijken en zelfs moeilijke situaties kan creëren; het is immers niet altijd gemakkelijk te herkennen dat dit voortkomt uit de Geest, en deze erkenning gebeurt ook niet altijd onmiddellijk", Mutuae relationes, 12.





19/03/2010

 
Website van de missionaire Gemeenschap Redemptor hominis