Het leven van pastoor Donders heeft nog meer verrassingen in petto.

Het apostolaat onder de melaatsen was niet zijn laatste ervaring. De Heer had andere plannen met deze missionaris, vol energie en levenslust. De missie van Suriname werd aan de Congregatie van de paters Redemptoristen toevertrouwd wegens een tekort aan missionarissen. Donders maakte meteen van de gelegenheid gebruik om kennis te maken met het leven van de stichter van de Redemptoristen, H. Alfonso Maria de' Liguori en dit via een boek uit zijn bibliotheek. Bij de eerste gelegenheid diende hij de vraag in om, in deze religieuze familie binnen te treden. Na een kort noviciaat, op 24 juni 1867, bijna 58 jaar oud, legde hij zijn eeuwige geloften af.

Met zijn intrede in deze religieuze familie gingen voor hem andere pastorale perspectieven open. De aanwezigheid van andere priesters in de missie van Batavia liet hem toe om, regelmatig de Indiërs en de zwarten in het oerwoud te gaan opzoeken. Het feit dat hij bijna zestig was vormde voor hem geen handicap want, hij was verteerd door het vuur en de kracht om te beginnen zoeken naar die 'schapen' die nog niet benaderd waren en die hij, met de hartstocht van een vader, al vanaf het prille begin met zich meedroeg.

Met de toestemming van zijn overste hervatte hij zijn zoektocht in het oerwoud, daar waar de inboorlingen leefden. Donders ontmoette de drie stammen van de Arrowakken, van de Warrouwen en de Karaïben. Bij de eerste benadering werd hij door de eerste twee stammen verwelkomd. Ze toonden zich ontvankelijk voor het Evangelie. De Karaïben die een beetje meer gesloten waren, baarden hem meer zorgen. Voor deze mensen, die van veel muziek hielden, leerde hij zelfs het harmonium bespelen. Dit droeg hij mee in zijn lange en moeilijke reizen in het oerwoud, ondanks al de moeilijkheden die een dergelijke onderneming met zich meebracht. Acht jaar lang bezocht hij regelmatig de stam van de Karaïben, gevestigd langs de rivier Tibiti. Geen enkel middel heeft hij verwaarloosd om die mensen te evangeliseren. Maar de vruchten van zijn apostolische inspanningen waren teleurstellend^[1].

De zwarten van het oerwoud, ontsnapte slaven van de plantages van de blanken, die verspreid waren over de meer afgelegen plaatsen om niet door de blanke eigenaars te worden gevonden, hebben deze grote missionaris tijdens zijn reizen leren kennen. Pater Donders was zich bewust van de grote moeilijkheid die hij met deze mensen zou hebben, en dit niet alleen om culturele verschillen. Het gevoel van de herwonnen vrijheid, waardoor zij ontsnapt en weggerukt waren van hun slavendrijvers, speelde hierbij een grote rol. Juist voor hen heeft Donders geen enkel middel verwaarloosd. Met de ogen van het vlees heeft hij, bij dit volk, geen duidelijke tekenen van bekering gezien. Slechts enkele van hen bekeerden zich, ondanks dat hij hen achttien jaar lang bleef bezoeken. Inderdaad, vier weken voor zijn dood schreef hij: "Met de zwarten van het bos is niet zoals het zou moeten. Maar geduld en vertrouwen in God". Echter, dertig jaar na zijn dood vertelde een zwarte van het bos dat zijn volk veel respect heeft gehad voor pater Donders. Aan hem hebben zij zelfs een wonderbaarlijke kracht toegeschreven en herhaaldelijk hadden zij hem gevraagd voor hen te bidden^[2].

Soms vragen wij ons af welke de missionaire methode is, om toe te passen in onze ontkerstende landen teneinde, zowel diegenen die zich verwijderd hebben van het christelijk geloof, als degenen die het geloof nog niet kennen, dichterbij te brengen. Dit voor ons zo actueel probleem, heeft ook pater Donders gekend in de aan hem toevertrouwde parochie, in Suriname. Hij liet de moed niet zakken, al had hij alle redenen om dat te doen. Hij begon echter geduldig elke familie te bezoeken, elk huis binnen te gaan om zo zijn mensen te leren kennen. Hij werd nooit moe om hetzelfde te doen, zelfs dan, wanneer hij niet snel vruchten kon plukken van zijn werk. Hij had het doorzettingsvermogen en het geduld van iemand die weet dat hij drager is van een schat die zich in aarden potten bevindt, en die ook weet dat iedere persoon zo'n schat in zich draagt. Dit is de taak van de missionaris: kost wat kost aan elkeen laten ontdekken dat hij drager is van een schat die vruchten moet voortbrengen.

Het geduld met mensen en gebeurtenissen doorheen de verschillende situaties die hij beleefde, leerde hem, in de wetenschap dat de tijd van God een lange tijd is, niets te forceren. Dit spoorde hem aan om steeds aandacht te hebben voor de armsten in zijn missies en tevens voor alle realiteiten die een dringend woord van heil nodig hadden, zoals die van de indianen, van de zwarten, van de slaven en van de melaatsen.

Sprekend over Donders merkte de apostolische vicaris, Monseigneur Johannes Swinkel, redemptorist, op, dat hij getroffen was geweest door "een man van 58 jaar met de volgzaamheid van een kind; die man had 25 jaar doorgebracht in een apostolaat zonder grenzen, achter de stammen van nomaden in de savannes en in bossen, altijd verslonden door de onverzadigbare dorst naar zielen, en die als enige wet de grotere glorie van God had. Deze volgzaamheid, eenmaal religieus, zal niet te kastijden zijn, maar zal reiken tot in het oneindige van een ontembare geest van verovering voor de uitvoering en voltooiing van zijn programma: altijd ten dienste van de armsten onder de armen, de zondaars onder de zondaars"^[3].

Door het lezen van zijn boeiend leven, merkte ik op dat, hij steeds alles van zichzelf gaf en dat hij nooit, een aarzeling of een moment van vermoeidheid toonde in een leven dat, we zouden kunnen zeggen, dag en nacht uitputtend was.

Het lijkt me dat de lectuursleutel om een man als pater Donders te begrijpen is te weten dat men te maken heeft met een persoon die, eenmaal dat hij Gods' liefde heeft gekend, deze liefde heeft verdiept en zijn eigen levensprogramma is geworden. Hij heeft zich nooit, voor enig probleem, hetzij materieel als geestelijk, teruggetrokken.

In de laatste dagen van zijn leven in Batavia werd hij verzorgd door een medebroeder die in een vergevorderd stadium van lepra was. De lijdende Christus stond voor zijn ogen en verenigde zich met zijn persoonlijk lijden. Hij beleefde de overgang, van het aardse naar het eeuwige leven, in eenzaamheid en in een dialoog met God, van hart tot hart, daar waar de zoon, "alles" voor altijd in de handen van de Vader, beveelt.