Italiano Español Nederlands Français
Home arrow Geschriften van Emilio Grasso arrow Artikelen arrow Laat ons onze toekomst
Afdrukken Verzenden naar een vriend

 

 

 

LAAT ONS ONZE TOEKOMST

Overweging bij een familiedrama

 

 

 

Een van de basisprincipes van de pastoraal in de stad Ypacaraí (Paraguay) is dat van een gezonde scheiding tussen Kerk en staat: dat wil zeggen onderscheid, geen scheiding, tussen de terreinen van bevoegdheid van de verschillende instellingen die in de stad werkzaam zijn, waaronder de parochie een van de vele is, maar zeker niet de enige.

Om gerespecteerd te worden wij herhalen dat meermaals moeten wij weten te respecteren en niet treden binnen de terreinen van bevoegdheid van andere institutionele terreinen.

Om historisch-culturele redenen, die hun wortels hebben in de ver verleden tijd van de zogenaamde "Conquista" en de eerste evangelisatie van Latijns-Amerika, is er een klerikale mentaliteit ontstaan (die vervolgens zijn compensatie vindt in een laïcistische en antiklerikale mentaliteit) die van het woord van een priester een historische absolute maakt zonder culturele bemiddeling en daarbij binnendringt op terreinen die een eigen autonomie hebben.

Soms is het nodig zich te bewegen op hetgeen men de rand van de afgrond pleegt te noemen.

Ook als bepaalde theoretische principes vrij duidelijk kunnen zijn, zijn het op concrete werkelijkheden toegepaste woord en gebaar hetgene dat telt in de ogen van de mensen.

Een verdere moeilijkheid is die van de confrontatie met andere standpunten die binnen de Kerk zelf tot uitdrukking worden gebracht, standpunten die vaak binnendringen op terreinen die niet behoren tot de eigen bevoegdheid, op zoek naar een gemakkelijke consensus met iets dat smaakt naar demagogie en naar "ervoor zorgen bij allen geliefde te zijn", zonder zich vijanden te maken, wat vaak ten koste gaan van de waarheid, streeft naar het onmiddellijke en op de lange duur zich keert tegen wie zo handelt.

Een ontzaglijke tragedie

Op 26 december 2018 sterft in de wijk Santa Rosa, een zone aan de rand van de stad Ypacaraí, een man van 59 jaar ten gevolge van een door hemzelf met benzine aangestoken brand.

Epifanio, zo is de naam van de man, sterft samen met zijn dochter Sara Claribel van 14 jaar, terwijl de andere dochter Fátima María van 21 jaar en zijn vrouw Francisca van 50 jaar zwaar verbranden.

De dag erna sterft Francisca met een voor 95% verbrand lichaam en met longen die ten gevolge van het inademen van giftige gassen verwoest zijn, onder onbeschrijflijke pijnen.

Op 4 januari 2019 sterft ook Fátima María.

Alleen Karina, de oudste dochter van Epifanio en Francisca, ontkomt aan deze slachting. Karina woonde immers niet meer in het huis van haar vader en had samen met haar moeder bij de bevoegde autoriteiten aanklachten tegen Epifanio ingediend.

Allen wachten erop wat voor standpunt de Kerk zal innemen ten opzichte van deze authentieke familietragedie, die de stad Ypacaraí treft.

Om de reeds hoog conflictueuze context nog erger te maken komt daarbij nog het feit dat de vrederechter, bij wie meerdere malen door Francisca en Karina aangifte was gedaan van huiselijk geweld, ten opzichte van Epifanio geen adequate voorzorgsmaatregelen uitgevaardigd zou hebben.

Bij enkele protestmanifestaties wordt er om verwijdering uit het ambt dat zij bekleedt, gevraagd.

De Kerk viert alleen het leven

De toestand is gespannen en delicaat.

Op de avond van 26 december keren de verkoolde lichamen van Epifanio en Sara Claribel naar twee verschillende huizen terug.

Dezelfde nacht ga ik naar het huis van de ouders van Epifanio, waar de avondwake voor deze man is begonnen.

Ik vraag verlof om binnen te komen en ik omarm eerst de oude ouders en alle aanwezige personen.

De onverwachte tragedie heeft zeker het verdriet en misschien ook oude rancunes versterkt.

Ik herhaal wat in Ypacaraí allen mij minstens één keer hebben horen zeggen.

Ik heb respect voor alle verschillende functies. Maar niemand kan van mij vragen te zijn en te vertegenwoordigen wat ik niet ben: ik ben geen rechter, en ook geen politiecommissaris; ik ben van niemand de advocaat; ik heb geen enkele gave gekregen om in het hart van anderen te lezen en daarom oordeel ik over niemand. Ik houd er niet van chisme en los basureros (roddelpraatjes in vuilnisbakken) te verzamelen en ik vind het fijn niet met de mensen anoniem te spreken en zonder ze aan te kijken, omdat ik van rechtstreekse gesprekken houd.

Daarom verdraag ik geen processen tegen doden. Het is laf en onjuist de doden een proces aan te doen.

Ik zeg rechtuit wat ik altijd herhaal, wanneer ik een begrafenis of de verjaardag van een dood vier. En mijn verhaal verandert niet. Het is altijd hetzelfde: de Kerk viert de dood niet. Nooit.

De Kerk viert alleen het leven. En daarom spreekt de Kerk niet tegen Sara Claribel, Fátima María, Francisca en Epifanio.

De Kerk spreekt tegen ons, die vandaag kunnen luisteren en antwoorden. Wij die in de ene of de andere zin kunnen beslissen. De Kerk zwijgt tegenover wie gestorven is.

Op dit ogenblik spreekt God zelf tegen Sara Claribel en Epifanio. En wanneer God spreekt, moeten wij allen zwijgen en dit gesprek van liefde tussen de Vader en zijn kinderen niet storen.

Ik heb zelf niets te zeggen. Ook ik ben alleen maar een arme mens en heb de sleutels van leven en dood niet in mijn handen.

Dit verhaal zal verder gaan, omdat wij in Paraguay de mooie traditie hebben de begrafenis te beëindigen op het einde van de negende dag na de dood van de persoon in kwestie. En dan worden er verschillende verjaardagen gevierd.

Intussen is er een stroom van aandachtig luisteren ontstaan.

Ik omarm allen en noem allen bij naam en vraag allen dat zij mij bij mijn naam noemen.

De laatste dag van de noveen onderstreep ik het feit dat 26 december, de dag dat het huis van Epifanio, Francisca, Fátima María en Sara Claribel brandt, de dag is waarop de Kerk de marteldood van de heilige Stefanus viert.

De dood: ontmoeting tussen God en de mens

De mens kan ertoe komen tot aan de grens van de dood te begrijpen. Maar het ogenblik van de dood valt samen met de ontmoeting tussen God en de mens. Op dat ogenblik presenteert God zich in heel zijn volheid aan de mens, in een ontmoeting in het bruidsvertrek waar alleen de Bruidegom en de Bruid tegenover elkaar staan.

In de liturgie actualiseert de Kerk opnieuw de gebeurtenis die zij verkondigt. Zij maakt ons gelijktijdig aan die gebeurtenis en dat verleden wordt voor ons heden als een hodie Dei (het heden van God).

Op die 26 december hebben wij de lezing uit de Handelingen van de Apostelen gehoord. Deze lezing vertelt ons dat op het ogenblik waarop Stefanus sterft en luidkeels roept: "Heer, reken  hun deze zonde niet aan", er een man aanwezig was met de naam Saulus. En Saulus keurde de steniging van Stefanus goed.

Wat weten wij van het ogenblik van de dood van Sara Claribel? Waarom deze dood niet lezen in het licht van de marteldood van Stefanus? Wie verhindert ons te zeggen dat zoals op dat allerlaatste ogenblik het gebed van Stefanus Saulus heeft geraakt, zo de kreet van verdriet van Sara Claribel het hart van Epifanio heeft verlicht en de duisternis die hem verblindde, heeft verdreven? Waarom niet denken dat de almachtige barmhartigheid van God het Epifanio, begeleid door Sara Claribel, heeft toegestaan binnen te gaan in de zaal van het feestmaal?

Gedurende de laatste viering heb ik Karina en haar vriend Antonio naast mij gewild.

Ik heb Karina in het openbaar gesmeekt Epifanio te vergeven, Epifanio in haar hart te sluiten.

Tegen Karina en Antonio heb ik gezegd dat zij moeten leven.

In hun geschiedenis van verdriet is het bij ons enkele avonden daarna komen eten een unieke gebeurtenis geweest.

En ook mijn Gemeenschap moet verder leven om voor zoveel Karina's en Antonio's die in hun leven nooit een ogenblik van het "zoete voelen" hebben gekend, de gave van een vriendschap en de geur van een gave die hen doet begrijpen dat ze bestaan, mogelijk te maken.

Een klerikale houding zou begonnen zijn met de plaats in te nemen van Caesar om de schuldige van deze geschiedenis te zoeken.

Misschien nam deze de plaats in van de rechterlijke macht om nog diepere greppels te graven, om een zondebok te vinden die het verdriet van Karina zou bevredigen.

Of, nog erger, men zou begonnen zijn de doden een proces aan te doen, waarbij zij eigenlijk hun het recht op verdediging ontzegden.

Het evangelisch recht om te dromen

In wat men de "donkere eeuwen van de Kerk" noemt (maar zijn de tijden van de Kerk misschien niet, en zullen zij het niet altijd zijn tot aan de glorievolle terugkeer van de Heer, tegelijkertijd donkere en lichtende tijden?...), liet men door toedoen van een paus (Stefanus VI) een voorganger van hem (paus Formosus) opgraven, bekleedde hem met de pauselijke paramenten, bond hem vast op de pauselijke troon, terwijl zo vertelt de geschiedenis de wormen uit zijn vergane lichaam kwamen. Men deed hem een proces aan en hij werd veroordeeld... ter dood na voorafgaande amputatie van twee vingers van de hand die hij ophief, toen hij in leven was, als een teken van zegening.

Dat proces is de geschiedenis ingegaan als de "Kadaversynode".

De Kerk spreekt tot de levenden, zij graaf geen doden op en doet hun geen proces aan.

Met de dood is de tijd van wat wij moesten zeggen en doen, definitief voorbij.

Er zal zeker niet een of andere vorm van damnatio memoriae zijn die Sara Claribel haar 14 jaar zal teruggeven.

En laten wij Karina niet haar evangelisch recht om te dromen, te leven, te bouwen, te hopen, lief te hebben ontnemen door haar op te sluiten in de wraakzuchtige herinnering aan een verleden.

De tijd die ons toebehoort, is het hodie Dei.

Er is weliswaar geen toekomst zonder herinnering, maar het is ook niet minder waar dat er geen toekomst is zonder vergeving, zonder barmhartigheid, zonder verzoening.

Wie ons wil opsluiten in de kooi van een verleden zonder hoop, moeten wij antwoorden met de woorden van een held van de onafhankelijkheid van Ierland, Michael Collins: "Houden jullie je verleden maar, maar laat ons onze toekomst".
Emilio Grasso

(Vertaald uit het Italiaans door Drs. H.M.G. Kretzers)




15/03/2019

 
Website van de missionaire Gemeenschap Redemptor hominis